'Santa is Amerikaanse opschepper'

In Rusland valt het orthodoxe kerstfeest op 7 januari. Kinderen krijgen cadeaus van Vadertje Vorst en zijn kleindochter Sneeuwmeisje. Trouw sprak met deze Russische kerstman.

MOSKOU - Hij heeft een lange baard, houdt van cadeaus uitdelen en kinderen en heeft deze weken een agenda om u tegen te zeggen. Ded Moroz (Vadertje Vorst) is de Russische variant van de kerstman. In zijn troika, getrokken door drie paarden, en vergezeld van zijn kleindochter Snegoerotsjka (Sneeuwmeisje) trekt hij het hele land door om cadeaus uit te delen. Stiekem neemt hij af en toe de trein, aldus de kranten, om overal op tijd te komen. Met de Moskouse burgemeester Loezjkov stak hij deze week de grote kerstboom aan.

Een bezoek van Ded Moroz en zijn mooie kleindochter staat garant voor een parade aan sprookjesfiguren, van de heks Baba Jaga tot de dieren uit het bos. Met zijn slanke gestalte, rode en soms blauwe mantel, onderscheidt Vadertje Vorst zich van de dikbuikige father Christmas. Toch hebben ze meer gemeen dan ze zelf willen toegeven.

Oorsprong van alle kerstmannen, Sinterklazen, Sjachta Babah's en Vadertje Vorst is de Heilige Nicolaas, bisschop van de toenmalige Turkse stad Myra in de elfde eeuw. De Russische prins Vladimir was bij een bezoek aan Constantinopel zeer onder de indruk van de gaven van Nicolaas. Hij maakte hem patroonheilige van Rusland; zijn naamdag werd gevierd op 6 december.

Met de opkomst van het protestantisme verdween de katholieke Klaas in het Westen naar de achtergrond. Meer seculiere gulle gevers als de kerstman deden hun intrede. In Rusland kwam sinds 1800 Vadertje Vorst op, oorspronkelijk gekleed in een rijkelijk versierd bisschopsgewaad.

Het revolutiejaar 1917 verliep voor Vadertje Vorst dramatisch. Lenin deed hem en het kerstfeest in de ban. Zelfs de kerstboom mocht voortaan alleen nog als nieuwjaarsboom in de Russische huiskamers staan. Pas de 'Grote Kindervriend' Stalin herstelde Vadertje Vorst in ere, hij kreeg een blauwe mantel en maakte voortaan zijn opwachting rond nieuwjaarsdag, dat een nationale feestdag werd. Via de staatsorganisatie 'Zarja', dat het monopolie op babysitters en bejaardenbaantjes bezat, konden ouders een Ded Moroz bestellen voor hun kroost.

Ook nu zijn er talrijke bedrijfjes die een bezoek van Ded Moroz kunnen regelen. Dat gaf Trouw de gelegenheid een paar vragen te stellen.

Goedenavond, mag ik Ded Moroz spreken?

,,Welke wilt u?''

De echte.

,,Dan moet u Jevgeni Viktorovitsj hebben. Hier komt hij.''

Goedenavond Ded Moroz, hoe oud bent u?

,,Ik ben duizend jaar.''

Waar woont u de rest van het jaar?

,,Ik woon in een houten hut in de bossen bij de Noord-Russische stad Veliki Oestjoeg. Sommigen zeggen dat ik in Lapland woon, bij Moermansk, maar dat is niet waar.''

U doet u naam 'Vadertje Vorst' eer aan, want het is nu min twintig op straat. Hoe blijft u warm? Van de wodka?

,,Ik straal warmte en goedheid uit, dus ik heb geen wodka nodig. Van de kinderen die ik bezoek, krijg ik goed te eten. Bovendien ben ik altijd aan het werk.''

Heeft u veel last van de concurrentie met de westerse kerstman?

,,Welnee, ik blijf het meest toegankelijk voor Russen, als vriendelijk, huiselijk opaatje. Santa Claus is meer een Amerikaanse showman, een opschepper. Da's niks voor mij.''