Zorg moet grondig op de schop

AMSTERDAM - De taken van werknemers in de gezondheidszorg moeten fundamenteel anders worden verdeeld. Verpleegkundigen moeten bepaalde medicijnen kunnen voorschrijven; patiënten mogen paramedici zoals fysiotherapeuten direct (dus zonder verwijzing van een huisarts) raadplegen en mondhygiënisten moeten meer bevoegdheden krijgen zodat tandartsen worden ontlast.

Deze reorganisatie van de zorg wordt bepleit in het advies 'Taakherschikking in de gezondheidszorg', dat de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) vandaag aanbiedt aan staatssecretaris Ross-van Dorp van vws. De RVZ vergelijkt de voorgestelde operatie met ruilverkaveling op het platteland, die tot doel had boeren doelmatiger te laten werken.

Dat is ook hier de bedoeling. Niet elke hulpvraag van patiënten hoeft door een arts te worden beantwoord, stelt de raad. De verantwoordelijkheid die artsen nu voelen voor wat andere hulpverleners in de gezondheidszorg doen, is toch al niet waar te maken. Het zou beter zijn als gespecialiseerde artsen zich alleen nog bezighouden met hun kerntaken. De begeleiding van patiënten, de voorlichting en de nazorg kunnen dan door speciaal opgeleide verpleegkundigen worden verzorgd. Medisch specialisten worden daardoor ontlast, waardoor zij meer patiënten kunnen zien.

Ook het takenpakket van de huisarts moet eens goed tegen het licht worden gehouden, vindt de RVZ. De huisarts hoeft niet per se zelf de begeleiding bij incontinentie te doen, of mensen tegen griep te vaccineren; dit kan ook door gespecialiseerde verpleegkundigen gebeuren.

De 'taakherschikking' is nodig, omdat de zorg kampt met personeelstekorten, wachtlijsten en overbelaste artsen. Desondanks werken hulpverleners nog vaak langs elkaar heen en bewaakt ieder angstvallig zijn eigen domein, waardoor dubbel werk wordt gedaan. Door de taken anders te verdelen kan er slagvaardiger zorg worden verleend. Zo zou één nurse practitioner alle afspraken voor een patiënt moeten coördineren. Op een paar plaatsen in het land bestaan al speciale poli's, bijvoorbeeld voor hartfalen en diabetes. Artsen en verpleegkundigen werken hier nauw samen, de taken zijn beter op elkaar afgestemd. Dit zou veel meer moeten gebeuren, vindt de raad.

Patiënten blijken een herverdeling van taken toe te juichen, als dat betekent dat ze sneller geholpen worden. Zo gaat 81 procent van de respondenten in een onderzoek van de RVZ liever binnen één week naar het consult van een gespecialiseerde verpleegkundige, dan naar de specialist, op wie acht weken moet worden gewacht.

Een nieuwe taakverdeling lijkt volgens het advies welhaast dé panacee te zijn voor alle problemen in de zorg.

VERVOLG OP PAGINA 4

Veel weerstand verwacht bij reorganisatie van de zorg

VERVOLG VAN PAGINA 1

M. Bolle, woordvoerder van de RVZ: ,,Mensen maken zich zorgen of ze over vijf jaar nog een huisarts hebben. Een nieuwe taakverdeling kan soelaas bieden, omdat juist huisartsen het nu veel te druk hebben. Het kan dus positief uitwerken voor artsen én patiënten, voor werkdruk én wachtlijsten.''

Verpleegkundigen zouden meer verantwoordelijkheden krijgen en dus meer carrièreperspectief. De RVZ hoopt dat alle zorgberoepen aantrekkelijker worden, waardoor ook het personeelstekort wordt verlicht. De overheid moet er wel op toezien dat de kwaliteit overeind blijft en dat wetten en regels worden aangepast. De regelgeving laat nu de beroepsgroepen zelf te veel hun werk invullen.

Uitvoering van de voorgestelde revolutionaire veranderingen zal veel tijd kosten, vreest Bolle. Waarschijnlijk jaren. Er is veel weerstand te verwachten, vooral van artsen. Zij zullen moeten accepteren dat zij niet meer de enige voorschrijvers van medicijnen zijn, terwijl het 'domeindenken' onder artsen hardnekkig is en zij hun eigen (financiële) positie willen behouden.