De gêne voorbij

Geloven mag weer. Sterker nog: geloven is weer in. Tenminste, als de televisie een eerlijke afspiegeling geeft van de maatschappij.

Amper bekomen van Catherine's zoektocht naar God, in een ongebruikelijk verbond tussen Keyl en de EO, of andere omroepen staan klaar om de vele vragende zielen van deze tijd terwille te zijn. Zowel de NCRV als de KRO zetten het geloof centraal in een nieuw programma. Nou is dat geen nieuws. Maar de toon is anders dan voorheen. Opener vooral.

De NCRV spreekt zelfs van een nieuwe koers, die vorm krijgt met ''t Hijgend Hert'. Mieke van der Weij ondervraagt in deze talkshow bekende Nederlanders over hun persoonlijke geloofsontwikkeling.

Roek Lips, verantwoordelijk voor de levensbeschouwelijke programma's, geeft toe dat er de laatste jaren nogal impliciet over het geloof is gesproken. In de NCRV-gids zegt hij: ,,Het was een klein beetje weggestopt''. Dat zal niet langer gebeuren: het christendom komt herkenbaarder en explicieter op het beeldscherm.

Ook mediapastor Ben Verberne stelt: ,,We kunnen er weer zonder gêne over praten''. Bij de KRO hebben ze de hoop veel Nieuwe Katholieken te vinden, een multimediaal project draagt deze titel. Er zal een boek verschijnen van Trouw-journaliste Monic Slingerland en op televisie start de nieuwe serie 'Het Cenakel/Katholiek worden'.

Ieder jaar worden in Nederland een kleine duizend volwassenen lid van de katholieke kerk. Waarom? In de twaalfdelige reeks worden mensen gevolgd 'op hun persoonlijke zoektocht naar zichzelf, naar datgene wat zin en betekenis geeft in hun leven'.

,,Er is nieuwe aandacht aan het groeien'', denkt eindredacteur Verberne. ,,Er bestaat een duidelijker behoefte om de realiteit van geloven opnieuw te bespreken.''

Hij denkt ook de verklaring te weten. ,,De oude vooroordelen gelden voor veel mensen niet meer. De verplichtende manier van geloven, die men vroeger ondervond in sommige gezinnen en kerken, die is weggevallen. De jongere generatie is wel benieuwd, maar zij mist de verbondenheid en de vertrouwdheid. Tegelijkertijd kent zij ook de vooroordelen niet.''

Een hoop potentiële kijkers dus. Hoe die te winnen? Daar lopen de meningen over uiteen. NCRV-presentatrice Van der Weij, kritisch en wars van zweverigheid: ,,De EO-serie van Catherine lijkt niet op de onze. Zij riep de hele tijd 'Ik snap er helemaal niets van' en liet zich het een en ander uitleggen door diepgelovigen. Ik kom zelf uit een protestant-christelijk milieu. Mijn vader was hoofd van een 'school met den bijbel'. Net zoals heel veel van mijn generatiegenoten heb ik mijn vragen gekregen toen ik doorleerde, aan het openbaar gymnasium. Naarmate de kennis toeneemt neemt het geloof vaak af.''

,,Er bestaat momenteel een grote groep die wel gelooft dat er iets is, maar niet precies weet wat. Iedereen geeft dat 'ietsisme' een andere vorm en plaats. Daar praat ik met mijn gasten over. Ik heb geprobeerd in ieder gesprek een link te leggen tussen het beroep dat nu wordt uitgeoefend en de achtergrond van vroeger. Ook ik herken het verleden in mezelf. Ik heb wel iets belerends in me. Iets schooljuffrouw-achtigs.''

KRO-pastor Verberne toont zich de observator van een afstandje. ,,Wat mij het meest heeft ontroerd, is een man van middelbare leeftijd die geïnteresseerd raakt in het geloof maar dat moeilijk weet te combineren met zijn karakter. Hij argumenteert doorlopend, altijd zet hij de voors en tegens op een rij. Wanneer deze man de doop bijwoont van een andere volwassene en de pastor hoort zeggen 'Geef je nou gewoon over', dan beseft hij in ene dat geloven geen kwestie is van beredeneren maar van overgeven.'' Dat doet de televisie dus ook weer meer.