Brussel zet de sokken erin met landbouwhervorming

Eurocommissaris Franz Fischler heeft haast met de hervorming van de landbouw. De wereldhandelsorganisatie WTO wacht en vanaf 2004 praten er in Brussel tien nieuwe lidstaten mee, die een flink beroep zullen doen op de subsidiepot.

BRUSSEL - ,,Een boer hoeft niet in de eerste plaats een zakenman te zijn. Hij verdient in de samenleving een bredere rol dan alleen maar die van producent. De moderne boer moet meer tijd doorbrengen op zijn land dan met het invullen van formulieren.''

Deze woorden van Fischler, gisteren tijdens de presentatie van zijn voorstellen, zullen Europese boeren als muziek in de oren klinken. Maar dat wil niet zeggen dat ze zich massaal gewonnen geven voor de rest van de voorstellen. De eurocommissaris wil een einde maken aan de historische band tussen subsidie en productie. Ook wil hij minder geld uittrekken voor het steunen van de prijs van onder meer granen.

Daarvoor in de plaats komt een beleid voor 'plattelandsvernieuwing'. De boer moet straks voldoen aan hogere eisen op het gebied van milieu en dierenwelzijn, maar kan dan ook subsidie krijgen voor ander werk zoals landschapsonderhoud. De schaduwkant is dat het ruim 42 miljard euro omvattende EU-landbouwbudget steeds minder een privilege wordt van de boerenstand. Ook andere partijen, die de leefbaarheid op het platteland bevorderen kunnen aanspraak maken op de fondsen, en dat maakt de spoeling dun. Daarbij komen nog de miljoenen boeren die meeprofiteren als in 2004 tien Midden- en Oost-Europese landen toetreden tot de EU. Met name Frankrijk, dat 40 procent van het budget opsoupeert, heeft daarom geen zin in snelle hervormingen.

Nederland staat redelijk positief tegenover de hervorming, maar gisteren kwam Fischler toch nog met een nieuwtje op de proppen dat deze goedwillendheid op de proef stelt. Naast granen moeten nu namelijk ook de minimumprijzen voor melk en melkproducten eraan geloven. Fischler wil de gegarandeerde prijs voor magere melkpoeder en boter stapsgewijs verlagen. Bovendien stelt hij voor vanaf 2007 de melkquota verhogen, zodat er meer melk op de markt komt.

Wat de gevolgen zijn voor de Nederlandse melkveehouderij is nog moeilijk te zeggen, maar VVD-europarlementariër Jan Mulder heeft er een hard hoofd in. Fischler zegt 58 procent van de inkomensachteruitgang van de melkveehouders te compenseren. ,,Ik begrijp niet hoe hij zo stellig kan beweren dat die financiële ruimte er straks is'', zegt Mulder. ,,Zowel de Europese Commissie als het Europees Parlement zitten er nog tot 2004. Daarna treden er tien nieuwe lidstaten toe en ziet het EU-bestuur er totaal anders uit.''

De toetreding van de nieuwe lidstaten is precies een van die redenen die Fischler tot spoed aanzetten. De verwachting is dat landen als Polen zich straks veeleisend zullen opstellen voor de subsidiepot en dat de animo voor plattelandsvernieuwing in veel nieuwe lidstaten laag is. Fischler probeert de hervorming er nu alsnog voor 2004 door te krijgen.

Even belangrijk is de wereldhandelsorganisatie WTO. In september is er in Mexico een WTO-bijeenkomst waar Fischler niet met lege handen kan aankomen. Stelt hij daar geen drastische koerswijziging van de landbouw in het vooruitzicht, dan zullen de aanvallen van andere handelsblokken snoeihard zijn.

Deze zomer, vindt de eurocommissaris, moet er in de EU een akkoord zijn waarin in elk geval staat dat een substantieel deel van de huidige inkomenssteun voor boeren wordt overgeheveld naar fondsen voor plattelandsvernieuwing. Deze laatste fondsen tellen voor de WTO niet als marktverstorende overheidssteun.