Opstelling FNV bij basisverzekering bruuskeert partners

AMSTERDAM - 15 december 2000. Vreugde in het Ser-gebouw aan de Haagse Bezuidenhoutseweg. De sociaal economische raad is zojuist bevallen van een 'historisch akkoord'. ,,De mooist denkbare finale van het vijftig-jarig jubileum van de Ser'', meldt een trotse Ser-voorzitter Herman Wijffels.

Zíjn Ser is immers geslaagd, waar de politiek 25 jaar faalde: vóór hem op tafel lag een akkoord over die veelbesproken en begeerde verplichte basisverzekering voor iedere Nederlander.

21 januari 2003. De confetti, feesttoeters en slingers zijn inmiddels in Den Haag al lang opgeborgen. Het kabinet-Balkenende is demissionair en de verkiezingsstrijd woedt in volle hevigheid. En dan laat de vakcentrale FNV, opeens, weten dat ze de handen aftrekt van 'Wijffels' trots'. De grootste vakcentrale heeft geen vertrouwen meer in het Ser-akkoord voor de basisverzekering die op termijn het ziekenfonds en particuliere verzekering moet gaan vervangen. Niet omdat de FNV opeens vindt dat dat stelsel overbodig is -ook de FNV vindt dat de zorg beheers- en betaalbaar moet blijven-. Wél omdat de federatie vreest dat grote groepen mensen er met die basisverzekering op achteruit zullen gaan. ,,Voor ons hoeft het zo dus niet'', luidt het commentaar.

Nu zijn Ser-adviezen niet heilig. Het gebeurt wel meer dat sociale partners onder hun handtekening uit willen. De mores van de overlegeconomie staan dat ook tot op zekere hoogte ook toe. ,,De FNV geeft nu een signaal af en markeert haar positie, opdat het nieuwe kabinet rekening met haar houdt'', analyseert een ingewijde in de overlegeconomie.

Toch is de kritiek van de FNV nogal fundamenteel. Hier wordt niet op een scheidsrechtersfluitje geblazen, maar met een scheepshoorn getoeterd. De FNV wil gewoon een geheel andere financiering van het nieuwe zorgstelsel. Alleen inkomensafhankelijke premie -wie meer verdient, betaalt meer- is voor de FNV bespreekbaar. Van fiscale compenstatie heeft de FNV na de 'inkomenspolitiek' van het kabinet-Balkenende de buik vol.

De woede van de werkgevers en vakcentrale CNV over de FNV-zet is begrijpelijk. ,,Zoiets doe je niet: de FNV heeft ook haar handtekening gezet onder het advies'', meldt werkgeversorganisatie VNO-NCW. ,,Een onaangename verrassing'', stelt CNV-bestuurder Rienk van Splunder. De financiële onderbouwing van de basisvoorziening was destijds een groot knelpunt. Uiteindelijk lukte het pas op het allerlaatste moment, op 12 december 2000, een compromis te bedenken die voor iedereen aanvaardbaar was. De FNV richt haar pijlen bovendien op een 'historische akkoord', dat niet voor niets de basis vormt voor de latere kabinetsplannen.

Ook het actiemoment van de FNV is opmerkelijk: de dag van de verkiezingen. ,,De FNV voegt zich nu in de gelederen van de PvdA'', zegt Van Splunder. Want de FNV-voorstellen sluiten naadloos aan op de plannen van PvdA-lijsttrekker Wouter Bos. ,,Dat de FNV aan politiek doet, mag natuurlijk'', haast Van Splunder zich. ,,Maar dan geldt er nog altijd een gedragscode: je informeert je partners vooraf als je bedenkingen krijgt. Je moet ze niet zomaar overvallen.'' Niet netjes dus, van die dekselse FNV. En na de weigering van de zorgverzekeraars om te praten over de stelselherziening een extra probleem voor de nieuwe minister van volksgezondheid.