'Aardige opsteker' maar welke coalitie?

DEN HAAG - Het CDA heeft gisteren volgens lijsttrekker Jan Peter Balkenende 'een geweldige opsteker' gekregen: de partij is de grootste geworden, en heeft de geweldige winst van de vorige keer meer dan vastgehouden.

Fractieleider Maxime Verhagen trok gisteren halverwege de avond de conclusie dat nu vaststaat dat het CDA de winst op 15 mei niet te danken had aan 'meeliften met Fortuyn'. Zij zouden met de huidige 43 zetels ver boven hun stand leven. Dat blijkt nu niet het geval.

Tegelijkertijd moesten de tevreden christen-democraten, verzameld in het hippe Haagse café Dudok, accepteren dat er geen meerderheid ontstond voor een kabinet van CDA en VVD. Het CDA heeft zich tijdens de campagne uitgesproken voor een centrum-rechts kabinet. Balkenende heeft zich tegelijkertijd keihard afgezet tegen de PvdA. De CDA'ers juichten bij elke prognose waarin de PvdA kleiner bleef dan hun eigen club.

Balkenende zei andermaal dat hij voor een 'sociaal en solide beleid is.' Al in zijn eerste reactie liet hij de mogelijkheid open dat er eerst wordt gekeken naar een combinatie met D66 en VVD. Eerder sprak hij zich uit voor een stabiel tweepartijenkabinet.

De CDA-bewindslieden Pieter van Geel (milieu) en Cees Veerman (landbouw) lieten er geen misverstand over bestaan dat voor de 'groene' sector regeren met de PvdA verre de voorkeur heeft boven een coalitie met de liberalen.

Maar kan het CDA die draai naar de PvdA nog maken, is dat nog geloofwaardig? ,,Ik denk niet in termen van draaien', zei staatssecretaris Joop Wijn. ,,Inhoudelijk zal het moeilijk worden met de PvdA, maar het ligt voor de hand met de PvdA te gaan praten. De kiezers geven het signaal dat ze het liefste een kabinet zien van CDA en PvdA. Dat moet je serieus nemen en dan kijken we hoe het loopt.' Volgens partijbestuurslid Teus Jan Vlot zou het CDA zelfs betrekkelijk makkelijk kunnen veranderen van VVD naar PvdA: ,,De afstand tussen CDA en VVD is even groot als die met de PvdA.'

Balkenende zei vorige week dat de PvdA nog niet klaar is om te regeren. Oud-partijvoorzitter Hans Helgers deelt die visie. Hij leidde het CDA nadat dat een enorme nederlaag had geleden. ,,Om te herbronnen heb je vrijheid nodig.' Deelname aan de regering staat volgens Helgers vernieuwing in de weg. Bovendien signaleert hij tussen CDA en PvdA 'veel spanning' in de persoonlijke sfeer. ,,Opnieuw dreigt een instabiele regering', zei hij over samenwerking met de PvdA. Als hij moest kiezen tussen CDA en VVD aangevuld met D66 of de ChristenUnie, dan kiest hij voor D66.