'Bos schudt gewoon handjes, dat vinden mensen fijn'

Volgens CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende is de PvdA nu niet klaar om te regeren. PvdA-coryfee Margreeth de Boer, auteur van het evaluatierapport over de verkiezingen, bestrijdt dat. ,,Als het nodig is, kunnen we het.''

DEN HAAG, LEEUWARDEN - Zeker, de PvdA zit nog middenin het herstelproces. Maar dat de koers van de PvdA zo onduidelijk is dat de partij buiten de regering moet blijven, dat vindt de Leeuwarder burgemeester Margreeth de Boer onzin. ,,De koers is volstrekt helder'', zegt zij. ,,We hebben ons verkiezingsprogramma en we hebben de woorden van politiek leider Wouter Bos. En we hebben een lange traditie van besturen. Dus als we worden geroepen tot regeren -wat ik niet denk- dan verwacht ik dat de PvdA daar zeker toe in staat is.''

De Boer heeft, om het zo te zeggen, verstand van de PvdA. Ze was gedeputeerde, commissaris van de koningin, minister, maar bovenal schreef ze na de verkiezingsnederlaag in mei een rapport dat de zwakheden van de partij en haar leiders onbarmhartig bloot legde. Ze noemde de PvdA een intern gerichte, vaak angstige en arrogante campagnepartij met een gesloten, bleke en soms onaangename partijcultuur. Daar kwam volgens haar nog eens bij dat de sociaal-democratie de grote vraagstukken van deze tijd uit de weg gaat.

Je zou denken: het duurt wel even voor zo'n club er weer bovenop is en een serieuze partner is om te regeren. Het CDA, dat in 1994 gigantisch kelderde en in een soortgelijke crisis terecht kwam, heeft daar ook acht jaar voor nodig gehad. De Boer ziet dat anders: ,,Wij zijn een andere partij dan het CDA. Ik ga ervan uit dat wij minder tijd nodig hebben voor een heroriëntatie.''

Ze leidt dat ook af uit de manier waarop de PvdA nu opereert. Ze is vol lof over Wouter Bos en diens manier van campagnevoeren. ,,Het is nu heel anders dan de vorige keer, ik vind de campagne buitengewoon vefrissend. De lijsttrekker is natuurlijk niet onbelangrijk, maar de PvdA heeft nu een hele Néderlandse manier van campagnevoeren. Niet veel show, en vaak de straat op. Bos schudt gewoon handjes, dat vinden mensen fijn.''

Ook inhoudelijk is de PvdA aardig op weg, oordeelt De Boer. De partij is intern druk doende met allerlei moeilijke thema's. ,,Daar zijn we nog niet mee klaar'', meldt de PvdA-bestuurster. ,,Maar dat proces stopt niet als je gaat regeren, dat is een continue zaak.'' Dus ook dat argument maakt geen indruk.

Maar vindt zij de PvdA dan zo duidelijk? ,,Balkenende heeft voortdurend kritiek op onze standpunten. Alleen al daaruit blijkt dat wij kennelijk wel een mening hebben. Anders kun je je er ook niet tegen afzetten.''

En arrogant en regentesk, die eigenschappen zijn de PvdA volgens haar nu vreemd. De oud-minister kan Wouter Bos moeilijk betichten van een regenteske uitstraling. ,,Maar we moeten wel ontzettend alert zijn om niet weer in die valkuil te vallen'', waarschuwt de burgemeester.

Zelf acht ze de kans klein dat haar partij weer in het landsbestuur wordt gevraagd, laat staan dat de PvdA de grootste wordt. ,,We moeten ons niet rijk rekenen. De peilingen zijn dagkoersen. Maar als het moet, kunnen we regeren.'' En als de PvdA de grootste wordt, wie wordt er dan premier? Heeft zij misschien zelf belangstelling? De Boer: ,,Ik heb hier in Leeuwarden een uitermate belangrijke positie en verantwoordelijkheid.''

Uiteindelijk heeft Margreeth de Boer maar één verklaring voor Balkenendes verdere verwijdering van de PvdA: ,,Hij wil gewoon als het maar enigszins kan met de VVD regeren. Dat straalt hij uit. Zijn denken zit heel dicht tegen de VVD-standpunten aan. De keus voor de VVD is dus heel begrijpelijk en afzetten tegen de PvdA ook.''