'Vrije markt: dure stroom'

AMSTERDAM - De liberalisering van de energiemarkt zoals die nu gestalte krijgt, schiet haar doel voorbij. Op termijn zijn forse prijsstijgingen niet uit te sluiten, het milieu lijdt eronder en de leveringszekerheid is in gevaar. Tot die conclusie komen de onderzoekers T. van Eck, J. G. Rödel en A. Verkooijen van de Technische Universiteit Delft.

De drie hebben hun bevindingen, eerder neergelegd in artikelen in het vaktijdschrift Energietechniek, gisteren aangeboden aan de Tweede-Kamerfracties en het ministerie van economische zaken.

De prijs van energie is niet of nauwelijks gedaald en zal, zo is de inschatting van de Delftse onderzoekers, sterk stijgen. Belangrijkste reden: de gasprijs die is gekoppeld aan de instabiele olieprijs. ,,Dit maakt het bouwen en in bedrijf hebben van gasgestookte centrales in de door (bruin)kolen en kernenergie gedomineerde West-Europese energiemarkt zeer riskant.'' Aan deze situatie zullen op den duur alleen grote energieproducenten het hoofd kunnen bieden, kleinere vallen af en hogere prijzen zijn het resultaat.

Ook van milieuwinst is geen sprake. Het is schering en inslag dat centrales met een laag rendement hun productie in de piekuren verhogen, terwijl een naburige centrale, die veel efficiënter draait, met overcapaciteit blijft zitten. ,,Op geen enkele wijze wordt bij de inzet van productiemiddelen rekening gehouden met de waarde van het milieu.'' Volgens onderzoekers heeft dit gedrag als gevolg dat steenkolen maximaal worden ingezet.

De onderzoekers zijn pleitbezorgers van warmtekrachtkoppeling (WKK). Bij kolen is het rendement gemiddeld 40 procent, bij gas 52. Dit houdt in dat er voor 100 eenheden brandstof die een centrale ingaan, er 40 respectievelijk 52 eenheden stroom uitkomen. Door de warmte te gebruiken die hierbij vrijkomt, is volgens de onderzoekers nog heel wat te winnen. Deze warmtekrachtkoppeling is ook nog eens vriendelijk voor het milieu.

De drie onderzoekers wijzen erop dat de kerncentrale in Borssele ook CO2

-uitstoot bespaart. ,,Het buiten bedrijfstellen van Borssele geeft bij vervanging door modern gasvermogen een extra CO2

-emissie van circa 1,4Mton.'' Verkooijen, hoogleraar energievoorziening, geldt als voorstander van kernenergie. Van Eck en Rödel zijn werkzaam bij Nuon.

De onderzoekers zetten verder grote vraagtekens bij de leveringszekerheid. Nu is er genoeg elektriciteit omdat Nederland massaal importeert. Dit brengt risico's met zich mee, temeer omdat het vooral gebeurt met kortlopende contracten. Als de buitenlandse leveranciers het laten afweten heeft Nederland een reserve van hooguit ongeveer 7 procent, terwijl 20 tot 30 procent nodig is voor leveringszekerheid. De onderzoekers werken nu aan voorstellen voor verbetering.

Afgelopen weekeinde kondigde staatssecretaris Wijn van economische zaken al een onderzoek aan naar de leveringszekerheid van elektriciteit, naar aanleiding van een publicatie over stroombedrijf Eneco. De leveringszekerheid zou hier in het geding zijn omdat het bedrijf op het onderhoud zou beknibbelen.