Hoger prijspeil is smet op de trots van Wim Duisenberg

,,De Europeanen gaan zeker van de euro houden'', voorspelde de president van de Europese Centrale Bank, Wim Duisenberg, ruim een jaar geleden. Maar de liefde voor de eenheidsmunt is nog steeds erg lauw -vooral in Duitsland, terwijl de prijzen daar relatief laag zijn. Duisenberg voer ondertussen zijn eigen koers. Hij liet zich, ondanks de economische malaise, niet onder druk zetten om de rente te verlagen.

AMSTERDAM - Het duurde bijna een vol jaar, maar uiteindelijk moest ook de president van de Europese Centrale Bank (ECB), Wim Duisenberg, toegeven dat de euro het leven in Europa duurder heeft gemaakt. Tweetiende procentpunt van de inflatie in de eurozone is naar inschatting van Duisenberg te verklaren uit de overstap naar de nieuwe munt.

Duisenbergs inschatting ligt een stuk lager dan die van zijn opvolger bij De Nederlandsche Bank, Nout Wellink, voor Nederland. Wellinks laatste schatting komt op 0,7 procentpunt. Anders dan Duisenberg stak Wellink daarbij wel de hand in eigen boezem. Duisenberg stelde vorige maand in het televisieprogramma 'Buitenhof' dat het een taak van de politiek had moeten zijn om de consument ook op de nadelige gevolgen van de invoering van de euro te wijzen. Wellink stelde in Trouw dat centrale bankiers de muntovergang te eenzijdig met alleen het noemen van de positieve kanten hadden begeleid.

Voor het overige valt er van tweespalt in de top van de ECB niets te merken. Eensgezind zijn het afgelopen jaar alle aanvallen op het monetaire beleid in de eurozone afgeslagen. De ECB voert sinds 1999 het monetaire beleid, maar kwam pas dit jaar met de komst van de munt in ieders portemonnee in het brandpunt van de belangstelling te staan.

Strikt genomen hoeft de ECB zich slechts bezig te houden met het in de hand houden van de inflatie en is de bank daarbij volstrekt onafhankelijk. Maar naarmate de economie verder in het slop raakte, werd de discussie over de onafhankelijkheid en de taken van de bank luider.

Eurolanden zijn zich er pijnlijk van bewust geworden dat het monetaire instrument om de economie te stimuleren hen definitief uit handen geslagen is. En Duisenberg is niet van plan dat voor hen te doen. Stoïcijns meldde hij zo ongeveer om de twee weken dat er, gezien de inflatie in de eurozone, geen ruimte was voor een renteverlaging. Met name in Duitsland werd Duisenberg met de maand een gehater man. Juist de Duitsers, die zo pleitten voor een onafhankelijke centrale bank, wilden nu van Duisenberg de helpende hand toegereikt krijgen.

Duisenberg kon hen echter niet helpen. Bij de oosterburen was het inflatieniveau wel dermate laag dat een renteverlaging verantwoord was geweest, maar dat gold niet voor de hele eurozone. Daarmee is tegelijk het onmogelijke van de taak van Duisenberg aangegeven. Weliswaar delen twaalf economiën een munt, maar dat wil nog niet zeggen dat de economische situatie ook exact hetzelfde is. De ECB zoekt naar het macro-economische gemiddelde, terwijl de lidstaten meer aandacht willen voor hun specifieke situatie.

Bovendien stuit Duisenberg nog steeds op veel onbegrip uit met name de Angelsaksische wereld. In de Verenigde Staten heeft het stelsel van centrale banken wel degelijk tot taak ook de economie te stimuleren. Dat dat in Europa niet tot de taken behoort, wil er in Groot-Brittannië en de VS nog steeds niet in. Zij zien in de ECB-houding het bewijs dat de muntunie nog niet voldragen is.

President Wellink van de Nederlandsche Bank kan daar niet mee zitten. Amerikanen die roepen dat het in Europa wel erg langzaam gaat, vergeten hun eigen geschiedenis, zei hij onlangs. In de VS duurde het tot eind negentiende eeuw voor de dollar overal werd geaccepteerd. En tot eind jaren dertig van de vorige eeuw tot de dollar de eenheidsmunt was.