Balkenende blijft premier

DEN HAAG - De kiezers hebben het CDA gisteren opnieuw tot de grootste partij gemaakt. De PvdA is helemaal terug van weggeweest. Samen hebben ze een ruime meerderheid, en een coalitie lijkt voor de hand te liggen.

De LPF, die vorig jaar een verpletterend debuut maakte in de Tweede Kamer, zag het grootste deel van de zetels verdampen. De VVD boekte slechts een bescheiden winst.

De uitslag bezorgt CDA-leider Jan Peter Balkenende het initiatief in de (in)formatie en maakt hem zo goed als zeker van voortzetting van zijn premierschap. ,,Een geweldige opsteker voor het CDA'', zei hij over de winst.

De PvdA -in mei 2002 ongeveer gehalveerd- is weer helemaal terug. ,,Niemand kan om ons heen'', aldus de vroegere partijleider Wim Kok, die zich 'zo trots als een vader' toonde op zijn opvolger Wouter Bos.

De peilingen lieten al anderhalve week een nek-aan-nek-race zien tussen PvdA en CDA. In de loop van de avond bleken de christen-democraten steeds zekerder van de koppositie.

Het staat nog niet helemaal vast wat voor coalitie Balkenende zal aanvoeren. Eén ding is zeker: CDA en VVD hebben samen geen meerderheid. Alom werd een kabinet CDA/PvdA als meest voor de hand liggende mogelijkheid genoemd. Balkenende wees echter op het programmatische gat tussen de PvdA en zijn partij. Volgens hem zijn ook nog coalities mogelijk van CDA, VVD en LPF, of CDA, VVD en D66.

D66-leider Thom de Graaf vindt dat zijn fractie -die verder verlies moest incasseren- niet moet meeregeren. Maar Balkenende maakte gisteren duidelijk dat hij nog een poging wil doen om de democraten over te halen. PvdA-leider Bos noemde het onverstandig daaraan tijd te verspillen. ,,CDA en PvdA moeten zo

snel mogelijk aan de slag'', zei hij.

VVD-leider Gerrit Zalm, die een wat tegenvallende winst boekte, lijkt zich al voor te bereiden op een rol in de oppositie. Zonder D66 kunnen CDA en VVD alleen met de LPF erbij nog een centrum-rechtse meerderheidscoalite vormen. LPF-leider Mat Herben: ,,Wij zijn er klaar voor. Maar we zullen onze huid duur verkopen.''

Dat de PvdA niet de grootste is geworden, maakt het zeer onwaarschijnlijk dat ze de premier mag leveren. De zondag naar voren geschoven kandidaat, de Amsterdamse burgemeester Cohen, toonde zich niet teleurgesteld. Hij benadrukte het forse herstel voor zijn partij en noemde het 'het tegendeel van een straf' om door te

gaan in de hoofdstad.

De Graaf toonde zich bereid het fractievoorzitterschap over te dragen aan nummer twee, Lousewies van der Laan. Van de kleinere fracties boekten ook SP en GroenLinks tegenvallende resultaten. De SP incasseerde tegen de verwachting een zeer bescheiden winst. GroenLinks gaf, niet onverwacht, terrein prijs.