Holle retoriek in debat over integratie

Politici buitelen over elkaar heen om allochtonen de maat te nemen dat zij beter moeten integreren. Daarbij stigmatiseren en discrimineren zij, zonder dat ze zelf correcte omgangsvormen in acht nemen.

In de discussies over de integratie en de multiculturele samenleving is een totale spraakverwarring ontstaan, waardoor niemand meer weet waar het over gaat.

De multiculturele samenleving en integratieproblemen worden in één adem genoemd. Er wordt openlijk getwijfeld aan de zin om te investeren in de multicurele samenleving, terwijl die gewoon een feit is: de Nederlandse maatschappij bestaat immers uit bevolkingsgroepen met verschillende culturele achtergronden. Daarnaast buitelen politici over elkaar heen om duidelijk te maken dat 'allochtonen' beter moeten integreren, dat er veel geld in 'hun' integratie is geïnvesteerd maar dat de resultaten beneden peil zijn. Men wil geen vrijblijvend beleid meer.

Met verbijsterend gemak en grote onzorgvuldigheid worden Nederlanders van niet-autochtone (blanke) herkomst gestigmatiseerd en beschuldigd van allerlei maatschappelijke misstanden zonder dat zij een forum hebben om zich te verweren.

Terwijl politici met een beschuldigende vinger naar 'de multiculturele samenleving' wijzen, verzuimen zij zelf het voorbeeld te geven als het gaat om correcte omgangsvormen. Een aantal voorbeelden uit 2002:

-Een minister beweert dat hij Marokkaanse Nederlanders die een misdrijf plegen het land wil uitzetten, zegt voorstander te zijn van (her)invoering van de doodstraf en omschrijft de volksvertegenwoordiging als een ritueel. Hij wordt wel op het matje geroepen door de Kamer, maar blijft gewoon op zijn post. Signaal van deze minister aan de samenleving: ik maak zelf wel uit wat ik zeg en doe.

-In Amsterdam praat een PvdA-wethouder over 'kut-Marokkanen', maar blijft daarna gewoon op zijn post. Ook in Amsterdam loopt een PvdA-bestuurder van een stadsdeel met Palestijnse sjaal omhangen mee in een betoging waarin onder andere geroepen wordt: 'Hamas, hamas joden aan het gas.' Geen reden voor de PvdA om deze Marokkaans-Nederlandse mevrouw te vragen haar zetel op te geven.

-De VVD zet een immigrante die zelf te kennen heeft gegeven op bedrieglijke wijze een verblijfsvergunning voor Nederland te hebben verkregen, hoog op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer, terwijl die partij al jaren ijvert voor een duidelijk en consequent vreemdelingenbeleid. De vrouw heeft haar hoge plaats te danken aan een ongenuanceerde afwijzing van de Nederlandse multiculturele samenleving en de bewering dat alle islamitische vrouwen onderdrukt worden.

De afkeer van de multiculturele samenleving is inmiddels zo groot dat politici niet eens de moeite nemen om zorgvuldig hun opvattingen en ideeën te formuleren. Men praat over 'de' allochtonen, mislukte integratie, zwarte en witte scholen of spreiding van allochtonen. Er worden geen constructieve ideeën aangedragen om te laten zien dat zaken soms beter kunnen, noch wordt er op gewezen dat ook een heleboel gewoon goed gaat en goed gegaan is. Daarentegen worden allerlei problemen genoemd als indoctrinatie van leerlingen op islamitische scholen, (te) zwarte en (te) witte scholen, eenzijdige (zwarte) samenstelling van sommige achterstandswijken, huwelijkspartners uit Marokko en Turkije.

De genoemde thema's zijn serieus en moeten niet gebagatelliseerd worden. De aanpak die voorgesteld wordt is echter onnozel, stigmatiserend en onuitvoerbaar, maar spreekt een deel van het electoraat wel aan. De problemen kunnen volgens de meeste politici worden opgelost door opheffing van de vrijheid van onderwijs voor islamitische scholen, spreiding van bevolkingsgroepen over wijken, tegengaan van zogenaamde zwarte scholen door leerlingen te spreiden, een inkomenseis en leeftijdsgrens voor mensen die een buitenlandse partner willen laten overkomen. Men vergeet daarbij dat sommige voorstellen (leeftijds- en inkomenseis bij huwelijkspartner uit het buitenland) mogelijk in strijd is met het Nederlandse recht en internationale verdragen.

In plaats van holle retoriek kan beter gezocht worden naar reële mogelijkheden om de grote sociaal-maatschappelijke problemen gezamenlijk aan te pakken. Inzicht in wat er werkelijk aan de hand is en daadkrachtig beleid door de overheid kan frustraties bij grote delen van de bevolking voorkomen. Het gaat daarbij niet alleen om het niet-autochtone deel van Nederland maar om de gehele multiculturele samenleving. Zuiverheid in terminologie en het aandragen van reële oplossingen en uitgangspunten bieden voldoende mogelijkheden om met elkaar verder te werken aan een samenleving waarin ook ruimte is voor 'de ander'.

De toonzetting over de multiculturele samenleving zorgt voor verharding van de zogenaamde autochtone bevolking tegenover de andere bevolkingsgroepen. Als dit zo doorgaat zal het op den duur leiden tot maatschappelijke conflicten die deels letterlijk op straat zullen worden uitgevochten.

Drs. L.W. Balai is directeur van de stedelijke adviescommissie multiculturele stad Rotterdam en schrijft op persoonlijke titel.