De stroombedrijven zijn té kostenbewust

Het is niet bewezen dat de stroombonzen onvoldoende in hun netten investeren. Het staat wel vast dat ze alles doen om kosten te besparen.

AMSTERDAM - ,,Nederland heeft het betrouwbaarste elektriciteitsnet ter wereld.'' Dat beweerde EnergieNed, de koepel van energiebedrijven, vorige week in een brief aan staatssecretaris Wijn van economische zaken. De uitvalduur bedroeg in 2001 31 minuten per klant: de leveringszekerheid scoort een 99,995 procent. Mooie cijfers -en toch een slecht rapport.

De energieclub heeft het zwaar: zij is in de verdediging gedrongen vanwege de 'hype' over het gebrekkige onderhoud aan het stroomnet. Stroombedrijven zouden te weinig geld vrijmaken voor capaciteitsinvesteringen in het laagspanningsnet waarmee elektriciteit aan de klant wordt geleverd. ,,Het publieke sentiment is niet objectief'', aldus de EnergieNed-woordvoerder. ,,Het idee dat er meer onderbrekingen zijn dan vroeger, is te wijten aan de paar grote stroomstoringen van de afgelopen maanden.'' Op grond van de capaciteitsplannen die de bedrijven bij toezichthouder Dienst uitvoering en toezicht energie (DTe) indienen, valt de beschuldiging ook niet hard te maken.

Maar de overdaad aan 'bewijs' dat bedrijven als Nuon, Essent en Eneco beknibbelen op onderhoud, kan niemand zomaar van tafel vegen. Volgens consultants van APC, dat als leverancier van noodstroomvoorzieningen de Nederlandse elektriciteitsmarkt van buiten kent, zijn de stroombedrijven al enige tijd bezig de exploitatiekosten van hun netwerken te verminderen 'door minder frequent onderhoud'. ,,Een kabel of hoogspanningsschakelaar langer gebruiken dan de geplande technische levensduur levert een fikse besparing op. Er wordt dan omzet gemaakt over spullen die allang zijn afgeschreven'', aldus een APC-man.

Volgens EnergieNed is het een misvatting dit soort bezuinigingsdrift te verwarren met stelselmatig te weinig investeren in het stroomnet. ,,Dat moet je niet allemaal op één hoop gooien. Het is logisch dat stroombedrijven over de hele linie kostenbewuster opereren. Ze moeten wel, omdat de tarieven van de netbeheerders de laatste drie jaar van overheidswege met 25 procent zijn verlaagd.'' EnergieNed erkent in haar brief aan staatssecretaris Wijn openlijk dat ,,het investerings- en onderhoudsbeleid van netbeheerders de afgelopen jaren onder druk is komen te staan van de efficiency-operaties'', die door de toezichthouder zijn opgelegd.

Toezichthouder DTe heeft de jammerklacht uit de stroomsector gehoord: de dienst snapt nu dat de afnemer van elektriciteit niet alleen is gebaat bij lage tarieven, maar ook bij verzekerde levering. De DTe legt inmiddels de laatste hand aan een nieuw 'reguleringsmodel' voor de elektriciteitssector, waarin betrouwbaarheid van de stroomvoorziening wordt beloond.

In dat nieuwe model zal een bedrijf dat minder investeert in zijn netwerk op korte termijn een hogere winst behalen. Als de storingen toenemen zal zo'n bedrijf echter voor straf lagere tarieven in rekening moeten brengen. Deze ideeën vinden steun bij de stroombazen.

In het rapport 'Trends in Energy 2003' laat consultantsbureau Cap Gemini Ernst & Young doorschemeren dat stroombedrijven uiteindelijk niets waard zijn zonder betrouwbare netten. De technische kwaliteit van de netten ging vanouds boven alles, en efficiency speelde nauwelijks een rol, noteert de consultant, die tal van elektriciteitsbedrijven tot zijn klantenkring mag rekenen. ,,Om de kwaliteit op peil te houden, moet meer aandacht worden besteed aan goed onderhoud. Daar ontbreekt het aan. Met als resultaat afnemende betrouwbaarheid.'' De consultant neemt geen blad voor de mond als hij schrijft dat de ,,hoge kwaliteit van het Nederlandse elektriciteitsnet een overblijfsel uit het verleden is''.

Het is harde kritiek -kostenbewustzijn kan riskant zijn- die wordt gedeeld door andere experts in de energiewereld. De consultants van Kema in Arnhem zeggen ,,te merken dat de netbeheerders serieus hun best doen om de kwaliteit te garanderen'', maar zij wijzen er wel op dat gevolgen van een verlaagd investeringsniveau pas na enige jaren zullen blijken.