'Met een collecte breng je politiek in het stemlokaal'

AMSTERDAM - In diverse gemeenten hebben bestuurders gisteren vergaderd over de vraag of collectebussen in stemlokalen horen. Aanleiding was de oproep van lijsttrekker André Rouvoet van de ChristenUnie om kiezers de gelegenheid te geven bij het stemmen ook geld te geven voor de actie van de samenwerkende hulporganisaties (SHO) voor hongerend Afrika.

Binnenlandse Zaken liet weten dat er formeel geen bezwaren zijn, maar steunt het initiatief niet. ,,Het gaat om een politieke wens van de ChristenUnie. Wat gemeenten daar mee doen, moeten ze zelf weten.'' De burgemeester is verantwoordelijk voor inrichting van en orde in de stemlokalen. Daar mag niemand proberen kiezers te beïnvloeden. Maar over collectebussen staat niets in de wet.

Veel gemeenten hebben daarom de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) gebeld. Maar ook die speelde de bal terug. In principe kan het, was het advies, al moet volgens de plaatselijke verordening meestal wel een vergunning worden verleend.

Een aantal gemeenten doet nu niet mee. ,,Er is bij ons geen aanvraag ingediend'', laat een woordvoerder van Boskoop weten, ,,en dus is het niet aan de orde.'' Wormerland had graag meegedaan, zegt voorlichter Pieter Eelman. ,,Ach, wat een leuk idee, vond de burgemeester. Jámmer dat het zo laat komt. Want waar halen we zo snel collectebussen vandaan? En er is een collegebesluit voor nodig. Om alle leden nu nog bij elkaar te halen, wordt lastig. Maar we gaan in ons huis-aan-huisblad melden dat wij dit een sympathiek idee vinden. Daar zetten we dan het gironummer bij. Is dat niet aardig?''

Andere gemeenten doen bewust niet mee. ,,Het college wil de gang naar de stembus zuiver houden'', zegt een woordvoerder van Putten. ,,Mensen komen om te stemmen, niet om aan een goed doel te geven.'' In Raalte is lang gepiekerd. ,,We hadden de collectebussen al klaarstaan'', zegt woordvoerster Karin Gerner, ,,want we vinden dit een goed doel. Maar je brengt toch politiek in het stemlokaal. Sommige kiezers zullen zich daar aan storen. En dan schept het een precedent. Bij volgende verkiezingen is er dan een andere actie die we een warm hart toedragen. Kiezers hebben recht op stemvrijheid.''

Kiezers in Culemborg, Hilversum, Amsterdam en Utrecht vinden vandaag wel een collectebus in hun stemlokaal. In Hilversum en Culemborg was snel beslist. De Culemborgse burgemeester Annemiek van Vugt-Toonen: ,,We zijn in Nederland vorig jaar veel met elkaar bezig geweest, terwijl elders in de wereld veel leed is. Zo kun je daar aandacht voor vragen.'' Met beïnvloeding heeft dat niets te maken, vindt ze. ,,Niemand zal de kiezer erop aankijken als hij of zij niks in die bus doet. Het gaat om een neutrale actie, zonder politiek doel. Elke euro is goed. Ik ben bijna twaalf jaar burgemeester en heb dit niet eerder meegemaakt. Maar nood breekt wet.''

Utrecht en Amsterdam besloten pas laat mee te doen. Daar brengt en haalt het Rode Kruis de collectebussen. Rob Kalse, hoofd van het Amsterdamse verkiezingsbureau: ,,We hebben 474 stemlokalen, 2700 stembureauleden moeten worden geïnformeerd. Maar vooral: die bussen staan daar onbeheerd, daar is niet aan gedacht. Je moet hopen dat ze niet worden gestolen. Je kunt moeilijk van stembureauleden verwachten dat zij ze verdedigen. En ik vind dat de verkiezingen hier niet voor zijn. Verkiezingen gaan over de democratie in ons land, niet over een probleem in Afrika.''