Is Balkenende echt zo rechts?

Nog geen jaar geleden was de PvdA in Nederland de grootste partij. Enquêtes wezen uit dat Nederland tevreden was. Onder leiding van Melkert leek de PvdA weer naar een overwinning te koersen.

Daarna stond in Nederland een profeet op, met alle gevolgen. Het heeft mij altijd verbaasd dat op CDA-congressen de verkiezingsuitslag van mei 'rationeel' werd geïnterpreteerd; alsof de burger na zorgvuldige afweging van programma's een keuze had gemaakt. Slechts weinigen leken er oog voor te hebben dat Nederland ontevreden was geworden en dat kiezers om emotionele redenen voor de LPF kozen.

In het CDA hoorde je nauwelijks dat de boodschappen van Fortuyn onderling zo tegenstrijdig waren dat ze alleen daarom al heel moeilijk in te delen waren op de links-rechts-schaal. De stemming overheerste dat 'rechts van de kiezer gelijk had gekregen'. En daar werd naar gehandeld. Ik had het nooit voor mogelijk gehouden dat Balkenende akkoord zou gaan met het schrappen van de ministers voor milieu en voor ontwikkelingssamenwerking. Tegenover onbesuisde uitlatingen van LPF'ers werd een ongekende lankmoedigheid aan de dag gelegd. De rechtsstaat werd aan de lopende band gebruuskeerd.

En nu wil Balkenende per se door met de VVD. Nota bene samen met Zalm, het boegbeeld van Paars, die jarenlang de financiële meevallers 'die het CDA wilde besteden aan onderwijs en zorg' terugpompte in de consumptiemaatschappij. Voor die vermaledijde Zalm-norm had het CDA ooit zelfs een eigen alternatief bedacht: de Balkenende-norm. Maar dat is nu vergeten. Alleen de VVD is betrouwbaar. De PvdA moet boete doen in hetzelfde vagevuur als waar het CDA acht jaar lang verkeerde. Maar waarom eigenlijk? Zonder Fortuyn was de PvdA ook vorig jaar waarschijnlijk de grootste partij geworden.

Van het begin af aan kon ik niet geloven dat Balkenende écht zo rechts is, maar dat kan een wensdroom zijn. Het is niet uitgesloten dat hij straks de Zalm-truc gaat uithalen: met zogenaamde tegenzin regeren en intussen zoveel mogelijk uit de onderhandelingen slepen. JP moet er echter wel op bedacht zijn dat het CDA in dit machtsspel zijn eigen gezicht verliest.