Nog veel onduidelijkheid over grenzen levensbeschouwelijke reclameboodschap

Met het uitzenden van een gebed in reclametijd, heeft de Ster de deur opengezet voor levensbeschouwelijke boodschappen uit allerlei hoek. Maar waar ligt de grens? Mag de scientologykerk in het Sterblok zieltjes gaat winnen? En is er wat tegen als moslims reclametijd kopen om op te roepen vooral vijfmaal per dag te bidden?

Julius Minnaar, directeur van de Ster, is verbaasd over de media-aandacht. Hij had niet verwacht dat het uitzenden van het eerste radiogebed in reclametijd voor zoveel ophef zou zorgen. Toch kan hij de vraag naar de grenzen die de Ster stelt aan religieuze reclame niet zo een-twee-drie beantwoorden.

,,Je bekijkt die reclames per geval'', zegt hij. ,,Ik zou niet weten wat er tegen is als de scientologykerk of een islamitische organisatie reclamezendtijd wil kopen. Natuurlijk gelden er algemene richtlijnen: de reclame mag niet aanstootgevend zijn voor anderen en mag ook niet misleidend zijn.''

Maar hoe beoordeel je of een levensbeschouwing of religie misleidend is? ,,Tja, dat is ingewikkeld met religie'', zegt Minnaar. ,,Het is toch een ander product dan een wasmiddel.''

Met de laatste opmerking zijn veel gelovigen het eens. Religie zou niet gezien moeten worden als een 'verkoopbaar product'. ,,Ik denk dat velen het ongepast zouden vinden om zoiets als geloof, dat ten diepste als liefdesrelatie wordt verstaan, terug te vinden tussen reclames voor wasmiddelen en auto's'', zegt Jan Willem Wits, woordvoerder van de rk kerk.

Toch is hij wel gecharmeerd van het idee. ,,Voor de katholieke kerk staat de missionaire boodschap centraal'', zegt hij. ,,En we leven nu eenmaal in een mediasamenleving. Dus zullen we ook gebruik moeten maken van nieuwe communicatiemiddelen.'' Alleen is het kopen van reclamezendtijd wel wat duur. Verzoek van meneer Wits: meer geld storten op de rekening graag!

Hassan Yar, onder meer medewerker bij het Islamitisch instituut voor maatschappelijk activeringswerk (IHSAN), ziet de problemen met reli-reclame al voor zich: een islamitische Ster-reclame, onmiddellijk gevolgd door aansporingen om toch vooral Heineken te drinken en varkensvlees te eten; dat zou echt niet kunnen.

,,Er is een vraag hoe de religies hun waarden nog kunnen communiceren in een geseculariseerde samenleving'', zegt hij. ,,Maar ik verwacht niet dat moslims voor het uitdragen van de boodschap naar de Ster zullen gaan. Al is het alleen maar om financiële redenen, want we zijn niet zo kapitaalkrachtig.''

,,Bovendien zijn de moslims de religieuze taal nog niet vergeten'', zegt Yar. ,,Bij ons speelt de secularisatie niet zo'n rol als bij de christelijke kerken.''

Voor de Jehova's getuigen zou het anders een oplossing kunnen zijn. Waarom zouden ze nog in weer en wind de deuren langsgaan als via de Ster de boodschap ook in duizenden woonkamers tegelijk ontvangen kan worden? R. van den Heuvel, woordvoerder van de Jehova's getuigen, is echter niet overtuigd. ,,Wij hebben nog steeds veel vrede met onze huidige predikingsmethode'', zegt hij, en roemt de voordelen van het directe gesprek van mens tot mens.

Tegelijkertijd zegt hij geen fundamentele bezwaren tegen religieuze reclame te hebben. Aan wat voor reclame denken de Jehova's getuigen dan? Van den Heuvel: ,,Misschien onze centrale boodschap: 'Hoop en troost putten uit de bijbel. Een oplossing voor al onze problemen in Gods voorspelde koninkrijk'. Ik denk dat zoiets aan zou slaan.''

Yvonne Breuk, directeur Humanistisch Verbond, ziet ook weinig bezwaren. Het enige dat haar ergert is dat ,,je steeds harder moet roepen als je wilt dat mensen je verhaal nog horen. Dat vind ik jammer.''