Het valt wel mee met de beveiliging

De lijsttrekkers bewegen zich vrijelijk en nauwelijks beveiligd door het kiezerslandschap. Er is blijkbaar geen aanleiding tot extra waakzaamheid. Zij die kwaad willen, worden nauwelijks gehinderd.

AMSTERDAM - ,,Hallo, meneer, hallo. Komt u even hier. Wilt u uw jas naar de garderobe brengen, ja? Dank u.'' Een bezoeker van de CDA-manifestatie, afgelopen week in Hilversum, wordt tegenhouden door een lange, breedgeschouderde beveiligingsman. Gehuld in lange jas, donkere kleding en strenge blik vorst hij een ieder die de foyer van schouwburg Gooiland wil betreden. Tassen worden niet gecontroleerd. Buiten staat een politieagent bij een groepje Greenpeace-demonstranten. Maxime Verhagen staat hen bij aankomst welwillend te woord, zonder bodyguards. Een andere agent schrijft een parkeerbon uit. Even later arriveert Jan Peter Balkenende, zonder beveiligers. Hij wandelt door de foyer, schudt handen, eet een broodje. Als hij na zijn toespraak de pers te woord staat, houdt een agent in burger een oogje in het zeil. Maar van strenge beveiliging is geen sprake.

Eerder die dag in Almere. De LPF-campagnebus staat voor infocentrum Stadshart. Binnen is een kleine LPF-delegatie. Onder hen Marten Fortuyn. Terwijl hij een presentatie over het nieuw te vormen centrum van de stad te zien krijgt, zegt de chauffeur annex beveiligingsbeambte: ,,Ja, wij beveiligen meneer Fortuyn. Ook minister Nawijn, Mat Herben en João Varela krijgen beveiliging, bij elk publiek optreden. Maar dat doen we zelf. We hebben geen beveiligers van de overheid toegewezen gekregen.'' Het valt mee met de bedreigingen, legt hij uit. ,,Er wordt wel eens gesmeten met tomaten of eieren. Maar ja, de volgende keer kan het een steen zijn, of nog erger.'' Maar hoe beveilig je in je eentje een lijsttrekker als hij tussen honderden dapperen op nieuwjaarsdag een duik in de ijskoude zee neemt? Bij de presentatie van het LPF-programma onlangs in een overvol tuinhuisje van een Haags etablissement keek slechts één beveiliger toe.

Het Nationaal Coördinatiecentrum (NCC) van het ministerie van binnenlandse zaken heeft van elk publiek optreden van de lijsttrekkers een risicoanalyse gemaakt. Aan de hand van die gegevens wordt besloten of en hoeveel veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Blijkbaar is er weinig aanleiding tot beveiliging. Toch zorgt dat ervoor dat kwaadwillenden nauwelijks gehinderd hun gang kunnen gaan. De beveiliging ligt in handen van de dienst koninklijke en diplomatieke beveiliging van het Korps Landelijke Politiediensten. Mocht die niet genoeg personeel hebben dan kan er, onder voorwaarden, een beroep worden gedaan op particuliere beveiligers. Dat is nog niet gebeurd.

,,Nee, ik ga u niet zeggen of er extra beveiliging is en wat onze afwegingen daarin zijn'', zegt Frank van Beers van het NCC. ,,Er is nog geen beroep gedaan op particuliere beveiligers. Trekt u daar uw conclusie maar uit. Overigens zijn de partijen vrij om zelf ook voor beveiliging te zorgen.''

Dat laatste gebeurt, afgezien van de LPF, niet. De enige politicus die ook beveiligd wordt, is VVD-kandidaat Ayaan Hirsi Ali. Donderdag was zij met onder anderen de ministers Remkes en Kamp op campagnebezoek in Den Haag. Na afloop van een bijeenkomst in een zwarte school, het Johan de Witt College, liepen de twee ministers vrijelijk naar buiten. Hirsi Ali vertrok later, omringd door bewakers met oortelefoontjes, in een gepantserde auto. Ze wordt geen moment alleen gelaten. VVD-woordvoerder Kees Berghuis: ,,Zij is de enige. Zalm krijgt geen beveiliging. De veiligheidsrisico's zijn laag en we krijgen ook nauwelijks bedreigingen.'' De VVD-bijeenkomst vorige week zondag in het Rotterdamse Luxor Theater was één groot open huis. Rotterdamse buurtbewoners waren door middel van folders uitgenodigd en werden opgeroepen vooral veel mensen mee te nemen. In het Luxor was geen beveiliger te zien. Aanmelding vooraf was niet nodig, identificatie bij de ingang evenmin. Berghuis: ,,Het zijn vaak de bedrijven of instanties die de bezoeken of debatten organiseren, die voor de beveiliging zorgen.''

Dat was het geval bij de CDA-manifestatie in Hilversum. Bij het debat tussen de lijsttrekkers van de christelijke partijen, vorige week in Zwolle, was de beveiliging erg streng. Daar was door de organisatie voor gezorgd. Net als bij het Twee Vandaag-lijsttrekkersdebat vorige week in de economische faculteit van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Aanmelding vooraf en identificatie bij aankomst waren daar verplicht. In de hal naar de zaal stonden detectiepoortjes en her en der stonden beveiligingsbeambten.

Die strenge beveiliging is uitzonderlijk. Wouter Bos deelde onbeveiligd rozen uit op straat, tapte biertjes in een overvol café en hield een toespraakje op de markt in het Rotterdamse Oude Westen. GroenLinks-leider Femke Halsema strooide met folders in de hal van Utrecht Centraal. Haar voorganger Paul Rosenmöller werd na 6 mei veelvuldig bedreigd. Een van de belangrijkste redenen zich uit de politiek terug te trekken.

Het Mediapark, de plek waar Pim Fortuyn werd vermoord, wordt in deze campagnetijd veelvuldig door de politici bezocht. Toch is het vrij eenvoudig te betreden. Er staan weliswaar beveiligingsbeambten bij de ingang die elke bezoeker aanspreken, maar wie meedeelt met deze of gene een afspraak te hebben, wordt snel doorgelaten.

Het is onduidelijk waarom er niet gekozen is voor de voor de hand liggende onvoorwaardelijke beveiliging. De politici hebben liever een rechtstreeks contact met de kiezers, dan een gesloten beveiliging. Een Haagse bron meldt dat er ,,gewoon minder aanwijzingen van dreiging zijn''. Het bericht eind november dat de kogelbrieven die in de maanden daarvoor naar tal van politici werden gestuurd, alle dezelfde afzender zouden hebben heeft daar mogelijk aan bijgedragen. Justitie in Rotterdam heeft die zaak nog in onderzoek.