In strijd met de stijl van het koninkrijk

De Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt -270 gemeenten, 126000 leden, orthodoxe afsplitsing van de 'gewone' gereformeerden- worstelen er al een tijdje mee: wanneer mag echtscheiding wel, wanneer niet? In de praktijk zijn er grote verschillen in aanpak tussen kerkenraden onderling. De ene interpreteert de 'schriftuurlijke' echtscheidingsgronden -overspel en kwaadwillige verlating- heel strikt. De andere kerkenraad is veel milder. Vandaar de behoefte aan nieuwe, landelijke richtlijnen. Op de laatste generale synode in Zuidhorn (2002) lag een geruchtmakend rapport over de kwestie ter tafel. Begin deze week verscheen 'Echtscheiding en hertrouwen?', de populaire versie ervan. Die gaat nu binnen de kerken circuleren als 'bezinningsstuk'.

Het rapport is een merkwaardig, hybride geval. Echtscheiding is volgens de opstellers principieel in strijd met 'de stijl van het koninkrijk'. Berouw, verzoening en vergeving zijn altijd beter. De vaste regel is daarom: scheiden mag niet. Maar in uitzonderlijke gevallen zou het tóch moeten mogen. Daarbij willen de opstellers af van de twee 'klassieke' gronden. Ze noemen alleen ,,onvoorziene situaties waarin de regel van het gebonden blijven onbillijke gevolgen kan krijgen''. In zulke gevallen -bijvoorbeeld lichamelijk en geestelijk geweld, incest, 'homofilie'- is echtscheiding 'het mindere kwaad'. Kerkelijk hertrouwen daarentegen zou tegengehouden moeten worden: de huwelijksbelofte geldt onverkort ook ná een scheiding.

Niet verwonderlijk bleek voor de verlichte vrijgemaakten het synodestuk te rigide, voor de behoudenden het zoveelste teken aan de wand. ,,Dit echtscheidingsrapport voert ons af van de gehoorzaamheid aan álle geboden van de Here. De synode had daarom dit rapport uit de grond van haar hart moeten verwerpen'', schreef dr. S. de Marie in Reformanda, stem van de verontrusten.

Op de volgende landelijke synode komt de kwestie opnieuw aan de orde. Medeopsteller A. de Bruijne, docent aan de Theologische Universiteit van de vrijgemaakten: ,,We hopen dat er door dit rapport toch een soort consensus groeit in de kerken.''