Zeggenschap werknemers tot 'sociaal feest' maken

Werknemers die zich willen inzetten voor de ondernemingsraad zijn te schaars. Maar de OR krijgt steun. Het kabinet wil alle leden kiezen op één landelijke OR-verkiezingsdag.

AMSTERDAM - Het gaat de ondernemingsraad niet echt voor de wind. Voor 20 tot 30 procent van de vacatures in de raden zijn geen kandidaten. Dat de interesse daalt, blijkt ook uit de lage opkomst bij verkiezingen. Natuurlijk zijn er bedrijven die een uitzondering vormen, maar door de bank genomen leeft medezeggenschap nog altijd niet echt in Nederland. In ieder geval is er in omringende landen als België, Duitsland en Frankrijk veel meer enthousiasme voor. Het kabinet wil dat de verkiezingen voor de ondernemingsraden in het hele land op dezelfde dag gaan plaatsvinden. Dat zet de OR in de belangstelling met kansen voor gecoördineerde voorlichtingsacties en meer aandacht van de media.

,,Ze mogen het voorstel van het kabinet voor nationale verkiezingen wel de Wet Visser noemen'', lacht hoogleraar Jelle Visser. ,,Vijf jaar geleden riep ik dit al, maar toen werd ik niet serieus genomen. Vooral de werkgevers wilden er niet aan. Ook de FNV voelde er toen weinig voor.'' Visser wijst erop dat het in bijvoorbeeld België al praktijk is om alle ondernemingsraden op dezelfde dag te kiezen, eens in de vier jaar. ,,Daar leeft de medezeggenschap echt.''

De werkgeversorganisatie VNO-NCW voelt er nu nog steeds weinig voor (,,veel te veel gedoe, dat leidt maar van het werken af''), maar de FNV is inmiddels voorstander. De vakcentrale CNV was al lang voorstander. Ook bij de Nederlandse Vereniging Medezeggenschap (NV Medezeggenschap) is de reactie enthousiast. ,,Het werk van de ondernemingsraden kan wel wat aandacht van de media gebruiken'', zegt voorzitter Renie Kronenburg. Ze wijst erop dat de landelijke verkiezingsdag vergezeld moet gaan van spotjes op televisie van bijvoorbeeld Postbus 51. ,,Het is zowel voor werkgevers als voor werknemers van groot belang dat het personeel meer te weten komt over medezeggenschap.''

,,Bij grote multinationals is de ondernemingsraad goed geregeld, maar bij de wat kleinere bedrijven gaat het vaak mis. Sommige bedrijven hebben bij gebrek aan kandidaten niet eens een ondernemingsraad, terwijl dat wettelijk wel moet.'' Kronenburg wijst naar VNO-NCW. ,,Zij moeten hun leden op de huid gaan zitten als ze geen raad hebben.''

Hoogleraar Visser ziet het helemaal zitten met de 'sociale verkiezingen', zoals de Belgen de vierjaarlijkse verkiezingen noemen. ,,Ze noemen het sociale verkiezingen, omdat het ook een mogelijkheid is voor de vakbonden om zich te profileren.'' Op dit moment laten de vakbonden van FNV en CNV steken vallen als het gaat om ondernemingsraden, meent hij. Nationale verkiezingen zal ze echter aanzetten met goede kandidaten te komen, met programma's waar verschillen in zitten. Wellicht zit er zelfs een debat tussen De Waal en Terpstra (de voorzitters van FNV en CNV) in.''

Het kabinet wil overigens ook de Wet op de ondernemingsraad vereenvoudigen. Algemene voorschriften voor de OR zijn voldoende, er mogen verschillen per bedrijf bestaan. Kronenburg vindt dat verkeerd: ,,De positie van werknemers is nog altijd verre van gelijk met die van werkgevers. Afgebakende en heldere regels zijn juist nodig, anders delft de medezeggenschap bij conflicten het onderspit.''