Schouten

Op het Centraal Station van Stockholm staat een man zich uit alle macht roerloos te houden.

Dat wil zeggen, hij probeert zo onbeweeglijk mogelijk stil te staan met als gevolg dat hij alle kanten op zwalkt en dreigt om te slaan. Hij houdt zijn ogen dicht en in zijn rechterzak omklemt zijn hand krampachtig iets. Als hij wat laat vallen (ballpoint? sigaret?) lijkt dit niet helemaal tot hem door te dringen en het lukt 'm ook zeker niet het ding op te pakken. Belangstellend kijk ik toe. Als hij naar het voorwerp buigt, zal hij zeker languit tegen de vloer smakken. Deze man is stomdronken, op het comateuze af. Ik geloof niet dat ik ooit zo'n openbare zatlap heb gezien en tel hem op bij al die andere mannen en vrouwen die om de twintig meter in de Stockholmse Kalverstraat, de Drottninggatan, zitten te dommelen met een plaid over zich heen en een bordje: 'Ik ben üsa, werkeloos, geef alstublieft een kroon'. 'Hier Per, geen dak boven m'n hoofd.' Verderop, in de buurt van een McDonald's, hangen wat mannen in afgetrapte sportschoenen en met kapsels als vogelnestjes, voor de gelegenheid bijna nuchter, tegen elkaar aan en zwetsen in wat klinkt als een soort plat-Stockholms. In gedachten ga ik andere steden na waar ik geweest ben, Johannesburg, Cairo, Istanbul, St.-Petersburg, New York, maar nergens zag ik zoveel straatslijpers, bedelaars, dronkaards en dropouts als in Stockholm. Zo te zien levert een aan de oppervlakte bijzonder geslaagd land aan de onderkant des te meer mislukking en treurnis op. Het is een van de merkwaardigste gewaarwordingen tijdens mijn hele reis rond de Oostzee: het Verdriet van Zweden. Om bij te komen loop ik de oude stad in, in de richting van een winkeltje met op het uithangbord een mannenkop. Intuïtief blijf ik stilstaan. Waar ken ik hem van? Kijk aan, het Cornelismuseet, in z'n geheel gewijd aan de in zijn eigen land niet geëerde maar in Zweden des te populairder geraakte troubadour Cornelis Vreeswijk: memorabilia, gouden platen, dikke dichtbundels waarvan wij allemaal niks weten. Ongemakkelijk en erg Nederlands ga ik naar binnen en weet zeker dat ik de schuld krijg van Vreeswijks vergetelheid thuis. 'Wegwezen jij!', lijkt de museumbewaarder te denken als ik probeer rond te kijken. Stockholm, de stad die heel anders uitpakt!