Minister Kamp kennen zij niet maar Hirsi Ali wel

Zwaar bewaakt voert Ayaan Hirsi Ali campagne voor de VVD. Ze heeft afstand genomen van de PvdA, maar soms heeft ze nog een beetje moeite met de standpunten van de VVD, haar nieuwe politieke thuis.

Ayaan Hirsi Ali schrok toen zij haar partijleider Gerrit Zalm tijdens het RTL-lijsttrekkersdebat 'ja' hoorde zeggen op de stelling dat Nederland vol is. ,,Dat had hij niet moeten doen. De term 'Nederland is vol' doet me meteen denken aan Janmaat. Ik ben voor een streng toelatingsbeleid, maar de term 'vol' zal ik nooit gebruiken.''

Het is tot nu toe de enige keer dat zij even twijfelde aan de juistheid om de PvdA in te ruilen voor de VVD. ,,Ik heb nog geen spijt. Maar laat ik eerlijk zijn, daarvoor zit ik nog te kort bij de partij. Mijn inburgering is nog gaande.''

Begin november schokte Hirsi Ali de Nederlandse politiek door van de PvdA naar de VVD over te stappen, waar zij een verkiesbare plaats bij de Tweede-Kamerverkiezingen kreeg. De Somalische zat op dat moment aan de Amerikaanse westkust ondergedoken omdat zij in Nederland door landgenoten met de dood werd bedreigd.

Ook nu Hirsi Ali campagne voert voor de VVD volgen drie lijfwachten haar als een schaduw en rijdt zij in een geblindeerde en gepantserde auto van bijeenkomst naar bijeenkomst. Waar de liberale campagne-caravaan ook neerstrijkt, altijd trekt vooral zij de aandacht en niet de VVD'ers die al jaren in de Tweede Kamer zitten. Als demissionair minister Henk Kamp op het Haagse Johan de Witt College naast twee jongens gaat zitten en nonchalant een praatje met hen begint, weten zij absoluut niet wie zij voor zich hebben. ,,Maar h r kennen wij wel'', zeggen zij naar Hirsi Ali wijzend. ,,Je ziet die vrouw zo vaak op televisie.''

De politieke transfer lijkt voor de VVD goed te zijn uitgepakt. In de Tweede Kamer-fractie was hier en daar enige jaloezie te bespeuren dat iemand die nooit wat heeft gedaan voor de partij zo hoog kon binnenkomen. Maar de VVD'ers in het land zijn apetrots op Hirsi Ali. Tijdens lezingen voor VVD-afdelingen bedelven zij haar onder de bewondering voor haar 'moedige strijd' tegen de intolerante en antiwesterse kanten van de islam. Bij haar eerste optreden knoopte iemand met een je-bent-nu-een-van-ons-gebaar haar een blauwe VVD-sjaal om, om hiermee de acceptatie ook in gebaar duidelijk te maken.

Een grote groep Europese liberalen ontving haar vorige week met daverend applaus in Brussel. De modieus geklede Hirsi Ali stak helder af bij de grijze pakken en stropdassen. ,,Dat kan wel zijn'', zegt Hirsi Ali. ,,Maar aan de andere kant klonken de vragen die zij mij stelden heel erg PvdA-achtig en voelde ik me inhoudelijk juist conservatief. Met name een Britse vrouw viel mij erop aan dat ik de islam te veel bekritiseerde.''

Voor veel buitenlandse correspondenten lijkt Hirsi Ali de meest interessantste VVD'er te zijn. Aan de hand van haar verhaal proberen zij de Nederlandse verkiezingen te duiden. Aan een Duitse correspondent legt zij geduldig uit dat de spreekwoordelijke tolerantie van Nederlanders door de jaren heen is veranderd in onverschilligheid. Nee, zij ziet zichzelf niet als een bruggenbouwer. ,,Ik wil Nederlanders vertellen waarom zij fout zaten door allochtonen te zachtzinnig hebben aan te pakken. Als gevolg hiervan spreekt een overgroot deel van hen geen Nederlands.''

Zij maakt de Duitse journalist duidelijk dat zij geen spijt heeft van haar overstap naar de liberalen. Hirsi Ali neemt in spreekbeurten steeds meer afstand van de sociaal-democratische aanpak van integratie. ,,Al twintig jaar maakt de PvdA van de immigrant een afhankelijk individu. Elke keer nam de partij het uitgangspunt van wetenschappers over dat Nederland rijk is en immigranten arm. Altijd dacht en handelde de PvdA in termen van groepen, nooit sprak de partij buitenlanders aan op hun individuele daden. Nederlanders wilden alles met hen delen - geld, huizen, werk - behalve nationale waarden als het hebben van zelfkritiek of de scheiding tussen kerk en staat.''

Over de juistheid van haar overstap van de wetenschap naar de politiek twijfelt zij nog wel. Onlangs hoorde zij voor het eerst in de tien jaar dat zij in Nederland is de uitdrukking 'pootje lichten'. ,,Dat is zo het tegendeel van politiek idealisme. Ik begrijp nu dat het soms niet anders kan, maar aan dat idee ben ik nog niet gewend.''

Tijdens een bezoek aan een zwarte school in de Haagse Schilderswijk is Hirsi Ali lichtelijk geschokt als zij het verhaal van een Chinese leerlinge hoort. Het meisje heeft nog geen verblijfsvergunning, terwijl haar ouders die al wel in huis hebben. ,,Heeft dat gevolgen voor haar onderwijs?'', vraagt Hirsi Ali bezorgd aan de schoolrector. Hij knikt. ,,Dit vertraagt haar onderwijsproces'', constateert de rector.

Hirsi Ali: ,,De vreemdelingenwet vertoont nog gaten, dat blijkt uit het voorbeeld van het Chinese meisje. Ik zal daar kritisch op zijn en ik verwacht daarvoor steun van de VVD. En de uitspraak van Zalm dat Nederland vol is? Ik weet dat hij bij dat debat onder grote druk stond en het eigenlijk heel anders bedoelde. Hij is net als ik voor een streng maar rechtvaardig toelatingsbeleid.''