Het geheime leven van apparaten

Een tafeltje waarvan het blad opgloeit als de mobiele telefoon gaat, een tafel met kompassen die gaan draaien onder invloed van de aanwezigheid van mobiele telefoons en laptops, een tafel met ingebouwde Global Positioning die 'LOST' aangeeft, een krukje met een Electricity Drain, waar als je er naakt op plaatsneemt, elektriciteit (elektrische vervuiling) uit het lichaam afgevoerd wordt. Onzin? Malligheid? Een schrikbeeld voor de toekomst?

Ons huis is gevuld met elektronische voorwerpen die het leven aangenamer maken (wasmachine, mobiele telefoon, computer) maar die ook, in hele kleine onmeetbare hoeveelheden, elektromagnetische straling 'lekken'. Sommige mensen maken zich daar zorgen over, anderen zeggen er overgevoelig voor te zijn, zoals de vrouw die beweert dat haar vullingen pijn doen als ze haar mobieltje gebruikt. Antennes voor de mobiele telefonie, satellietmasten -het zijn zaken waar veel mensen niet graag bij in de buurt willen wonen, hoewel niemand kan bewijzen dat ze gevaarlijk zijn voor de gezondheid. Antennes worden daarom steeds vaker verstopt: vermomd als kerktorenspits of als boom bijvoorbeeld. Als je ze niet ziet, zijn ze er niet tenslotte...

Er is zoveel onzekerheid over de effecten van 'elektro-vervuiling', zoals men dat noemt, dat er zelfs bedrijven zijn die op internet producten aanbieden die je ertegen zouden kunnen beschermen. De firma www.lessemf.com bijvoorbeeld brengt 'veiligheidsondergoed' met een beschermlaagje op de markt, dat de drager zou kunnen beschermen tegen alle straling in huis en dat hem/haar bovendien zou bevrijden van de statische schokjes waar velen last van hebben.

Volgens de Britse designers Dunne & Raby; omvat het elektromagnetische spectrum een enorme verzameling frequenties, vanaf de velden die afgegeven worden door elektrische bedrading (50 Hertz), via de verschillende radiofrequenties en de frequenties die door televisie, radar, mobiele telefoons, magnetrons en satellieten gebruikt worden, tot infrarood (afstandbediening), röntgenstralen en nog verder.

Volgens Dunne & Raby; hoef je je geen zorgen te maken over deze zogenaamde Hertzian Space, maar ze vinden het wel belangrijk om mensen er meer bewust van te maken.

Het idee van deze onzichtbare ruimte, die veroorzaakt en benut wordt door apparaten, het geheime leven van voorwerpen, inspireerde Anthony Dunne en Fiona Raby tot het Placebo Project, waarbij ze straling als materiaal gebruikten om het onzichtbare zichtbaar te maken.

Acht neutrale voorwerpen werden uitgeleend aan vrijwilligers, die twee maanden met deze voorwerpen moesten samenleven. Daarna werden de deelnemers geïnterviewd en konden ze vertellen hoe ze met deze objecten waren omgegaan.

Dunne & Raby; waren erg geïnteresseerd in de mythen of verhalen die mensen om hun voorwerpen heen creeëren. Zo is de vrouw die de Electricity Drain in huis had ervan overtuigd dat het wel een beetje hielp als ze haar hand op het krukje legde bij het telefoneren: ze had iets minder last van de vullingen in haar gebit. En de gebruikers van de Parasite Light waren enthousiast toen ze ontdekten dat de lamp niet alleen oplichtte dicht bij elektronische producten, maar ook als iemand zijn hand erop legde. Dat de lamp niet bij iedereen reageerde, was aanleiding tot wilde fantasieën en theorieën.

De Global Positioning Table bleek in huis, waar de tafel de satelliet niet vinden kan, verdwaald te zijn. Pas als de tafel naar buiten werd gedragen, veranderde op het digitale beeldscherm het woord 'LOST' in een exacte positiebepaling. De familie die deze tafel in huis had, ervaarde hem als een nieuw soort huisgenoot: meerdere malen per dag keken de gezinsleden naar de bevindingen van het meubel; dat het tafeltje voortdurend aangaf verdwaald te zijn, werkte op het gevoel van de bewoners van het huis.

Dunne & Raby; willen de mensen bewuster maken van hoe apparaten werken, zonder belerend te zijn. Ze willen de fantasie prikkelen, zonder mensen ongerust te maken. Als professionele ontwerpers hebben ze ook contacten met elektronicabedrijven. Ze hopen ook hier het denken over elektronica te veranderen en het gevoelsmatige aspect ervan meer onder de aandacht te brengen.

Voorlopig reizen ze met hun project langs musea en galeries en schreven ze er een verrassend boek over: 'Design Noir-The Secret Life of Electronic Objects'.