Winkelier smacht naar vrijvallend spaarloon

Waar blijft de zes miljard euro aan spaarloon, waarover de consument plotseling kan beschikken? Uitgeven is het beste voor de economie, zeggen economen. Maar banken en verzekeraars verwachten dat de klant het geld oppot.

AMSTERDAM - ,,Als ik een welwillende dictator was zou ik opdracht geven: uitgeven dat geld.'' Macro-econoom dr. Jules Theeuwes, directeur van de Stichting economisch onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, laat er geen misverstand over bestaan. De zes miljard euro aan spaarloon die binnenkort vrijkomt moet in de economie worden gepompt en niet gespaard. ,,Dat zou bij de huidige schrale stand van zaken een welkome impuls zijn. De consumptie bepaalt voor zestig procent het nationaal inkomen, dus een paar procenten extra ervan is goed voor de economische groei.''

Theeuwes realiseert zich echter terdege dat consumptie niet te sturen is. ,,De theorie zegt dat mensen dit soort toevallige inkomsten eerder op een spaarrekening zetten dan uitgeven. Het is geld waarmee geen rekening is gehouden en dat niet nodig is voor reguliere uitgaven. Dat zet men weg.''

Spaarloon uitgeven is echter ook eenmalig, het zal de haperende economie niet op de rails zetten, legt Theeuwes uit. ,,Het geeft wel een impuls. Het consumentenvertrouwen is niet hoog. Meer positieve berichten zijn dan welkom, economie is ook psychologie. Alle beetjes helpen daarbij.''

Collega M. van Tuijl, docent macro-economie aan de Universiteit van Tilburg, steunt de visie van Theeuwes. ,,Normaal gesproken ben ik voor sparen. Als je ziet wat voor structurele trends op de economie afkomen, de vergrijzing bijvoorbeeld. Dan zou ik zeggen: sparen, de staatsschuld aflossen en privé-geld wegzetten. Dat zou moeten als de economie 2,5 procent groeit. Maar dat is niet het geval. De groei is minimaal, het consumentenvertrouwen is laag. Een bestedingsimpuls kan nu geen kwaad.''

Waar Theeuwes zegt dat het niet veel uitmaakt waaraan het extra inkomen wordt uitgegeven, stelt Van Tuijl dat het moet worden uitgegeven aan duurzame gebruiksgoederen. ,,Keukens, badkamers, dat soort zaken. Dat is goed voor de werkgelegenheid in Nederland, als tenminste de arbeidsmarkt in die branches niet gespannen is. Als massaal dvd-spelers worden gekocht lekt het spaarloon weg naar het buitenland. De betalingsbalans kan dat wel hebben, maar het levert nauwelijks een baan op.''

Uiteraard ziet de detailhandel de extra te besteden miljarden graag in de winkel besteed. Volgens een woordvoerster van de Raad voor de Nederlandse detailhandel zijn er inderdaad plannen om er extra voor te gaan adverteren. Met name de warenhuizen (computers en dvd-spelers), de bouwmarkten (verbouwingen in huis nu de huizenmarkt is gestabiliseerd) en de reissector zullen op de miljarden inspringen.

Banken en verzekeraars proberen de spaarloonklanten juist vast te houden, soms met een aantrekkelijke aanbieding. Spaarloonrekeningen kennen vaak een bescheiden rente; voor de klanten telde vooral het belastingvoordeel en bovendien hadden zij geen keuze omdat hun werkgever afspraken met één financiële instelling had gemaakt. Voor de instellingen waren spaarloonrekeningen aantrekkelijk, omdat het geld vast stond.

De banken zeggen weinig te merken van klanten die hun tegoed nu opvragen. ,,In ieder geval is er geen storm opgestoken van mensen die willen dat we het geld direct storten'', zegt een woordvoerder van Centraal Beheer. De verzekeraar, onderdeel van Achmea, is met 300000 klanten een van de grotere spelers op de spaarloonmarkt. Net als bij de meeste andere aanbieders krijgen de klanten later deze maand een brief over de veranderingen.

,,Sinds de nieuwe regeling bekend werd, in december, hebben we al erg veel vragen gekregen'', aldus de woordvoerder. ,,We hebben de indruk dat veel mensen nog geen bestemming hebben voor het geld, ze weten nog niet wat ze ermee willen doen.'' Centraal Beheer biedt de spaarloonklanten nu een rente van 4,5 procent, zij kregen 3 procent.

De Rabobank, naar eigen zeggen marktleider in spaarloonrekeningen, verwacht ook niet dat veel klanten hun geld direct gaan uitgeven. ,,Het grootste deel van de mensen laat het staan op een spaarrekening.'' De Rabobank biedt de spaarloonklanten geen hogere rente dan voorheen. De klanten krijgen het vrije tegoed automatisch op hun rekening gestort.

De ING Bank biedt extra rente: 3,5 procent nu, tegen 2,75 tot voor kort. ,,Wij verwachten niet dat klanten nu massaal hun geld gaan opnemen'', aldus een woordvoerster. ,,Ze zien het toch als een appeltje voor de dorst.'' Ook SNS Bank en Postbank denken niet dat mensen nu massaal hun tegoeden gaan opvragen. Beide banken proberen de spaarloonklanten te binden met een rente van 4 procent op internetsparen.