'Modelgevangene' hoopt op politieke come-back

De Britse Conservatieve partij ziet met angst en beven uit naar maandag, als de oud-topman Jeffrey Archer vrijkomt, na twee jaar hechtenis. De diepgevallen politicus is vast van plan met alle middelen te vechten voor eerherstel.

Jeffrey Archer is zeker niet de eerste Conservatief die met hoon beladen de politieke arena heeft moeten verlaten. Iedereen in Groot-Brittannië herinnert zich minister van defensie John Profumo, die in 1963 sneuvelde op een affaire met de call girl Christine Keeler. In recentere tijden was er onder anderen oud-staatssecretaris Jonathan Aitken, die achter de tralies terechtkwam omdat hij in de rechtszaal had gelogen over een luxeweekend in Parijs op kosten van een Arabische connectie.

Maar waar de laatste twee hun diepe spijt hebben betuigd over hun misstappen - de inmiddels 88-jarige Profumo zou zich volgens vrienden nog dagelijks schamen - daar lijkt Archer geen moment van plan het hoofd te buigen. Als 'gedetineerde FF8282' maandagochtend even na negen uur de gevangenis in Woodbridge vervroegd verlaat, zal hij vrijwel onmiddellijk aan een comeback gaan werken.

,,Reken op een serie boeken, op lezingen, de hele donderse boel'', zei partijprominent Michael Portillo, die Archer de afgelopen twee jaar in de gevangenis heeft opgezocht. ,,Jeffrey weet gewoon niet hoe hij anders zou moeten leven.''

Volgens uitgelekte papieren heeft Archer zijn reclasseringsambtenaren verteld dat hij zichzelf nog altijd als onschuldig beschouwd, ondanks zijn veroordeling wegens meineed en belemmering van de rechtsgang in 2001. Hij zou pogingen willen doen zijn naam te zuiveren om vervolgens zijn carrière als politicus en auteur van thrillers en toneelstukken weer op te kunnen pakken. Zijn eerstvolgende publicatie, het tweede deel van zijn gevangenisdagboeken, ligt zeer binnenkort voor een kleine vijftien pond (21,75 euro) in de winkel.

Bewonderaars hebben altijd al hoog opgegeven van de enorme energie en levenslust van de inmiddels 63-jarige multimiljonair. Wie luistert naar kritische geesten zoals zijn biograaf Michael Crick hoort andere kwalificaties: een totaal gebrek aan zelfkritiek, een tomeloze ambitie, een gigantisch ego. De directeur moest hem er in een discussie over het gevangenissysteem ooit aan herinneren dat hij een gedetineerde was, en niet de man die aan de touwtjes trok.

Dat eeuwige gevoel van onaantastbaarheid brak hem twee jaar geleden op, nadat hij in zijn eerdere carrière al voortdurend was achtervolgd door beschuldigingen van belastingontduiking, gerommel met declaraties en andere financiële affaires. Toen bleek dat Sir Jeffrey - zijn adellijke titel had hij te danken aan Margaret Thatcher - zijn zinnen had gezet op het burgemeesterschap van Londen, werd het filmregisseur Ted Francis te veel. Hij openbaarde eindelijk wat hij veertien jaar voor zich had gehouden: hij had zijn vriend in een rechtszaak tegen de schandaalkrant The Daily Star een vals alibi verschaft.

Die bewuste zaak draaide om de onthulling van de Daily Star dat Archer het bed zou hebben gedeeld met de prostituee Monica Coghlan. De hoofdrolspeler stapte onmiddellijk naar de rechter en wist een schadevergoeding van 725000 euro wegens smaad binnen te halen. Later bleek echter dat Archers zijn alibi had 'gekocht' door Francis 29000 euro te beloven voor het maken van een nieuwe film. Volgens Francis was hij akkoord gegaan met deze leugen in de veronderstelling dat Archer zijn affaire met weer een andere vrouw af wilde dekken. Pas later realiseerde hij zich dat het alibi zou worden ingezet in de rechtszaal.

Zo mogelijk nog schadelijker voor Archer was de getuigenis van zijn persoonlijke assistente Angela Peppiatt. Zij wist te vertellen dat zij van haar baas de opdracht had gekregen te rommelen met de inhoud van zijn agenda, ook weer om de indruk te wekken dat hij die avond andere verplichtingen had. Uiteindelijk werd Archer veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf, waarvan hij er nu twee jaar achter de rug heeft.

Maar zelfs als gedetineerde wist de voormalige vice-voorzitter van de Conservatieve Partij nog voortdurend de aandacht op zich te vestigen. Vorig jaar september bijvoorbeeld werd hij gestraft met een tijdelijk strenger gevangenisregime omdat hij op een verlofdag was gaan lunchen bij parlementariër Gillian Shephard, in het gezelschap van nog twintig anderen. Op die sanctie reageerde hij op de wijze die van een schrijver van dikke pillen mag worden verwacht: met een protestbrief van 44 pagina's waarin hij excuses eiste voor de 'unfaire' gang van zaken.

Nu Archer weer vrij man wordt, zal er mogelijk nog een hele serie rechtszaken volgen. Getrouwen zouden nu al aan het zoeken zijn naar munititie die kan worden ingezet tegen oud-secretaresse Peppiat, om zo heropening van zijn proces af te dwingen. Verder zouden zijn zoons een geluidsopname van een etentje in handen hebben, waaruit zou blijken dat de dienstdoende rechter destijds allerlei vooroordelen tegen Archer zou koesteren. Maar volgens juridische experts valt er met die tapes weinig te beginnen.

Nog meer onduidelijkheid is er over zijn verdere politieke toekomst. Archer lijkt de voorbije jaren in ieder geval een visie te hebben ontwikkeld op de aanpak van drugsgebruik en anafalbetisme in de Britse gevangenissen. Sommige Conservatieven denken dat hij daarmee een uitstekende adviseur zou kunnen zijn van minister Blunkett van binnenlandse zaken.

Maar niet al zijn politieke geestverwanten zijn zo begaan met het lot van Archer, die voorlopig nog is geroyeerd als partijlid. De top van de partij kan alleen maar afwachten of hij van het recht gebruikmaakt om na de zomer zijn plaats in het statige House of Lords weer in te nemen. Een dergelijke beslissing van Archer zou veel Conservatieven in ernstige verlegenheid brengen.

De Liberaal-Democraten hebben nu al laten weten het als een 'belediging voor de democratie' te zullen opvatten als Archer straks via deze achterdeur zijn rentree op het politieke toneel denkt te kunnen maken. ,,Je kunt niet rechtstreeks van de gevangenis de wetgevende macht in dit land binnenwandelen'', vindt het Lagerhuislid Norman Lamb.