Thornbergs gebed helpt in één dag

Zware psychiatrische aandoeningen kunnen ermee worden aangepakt, en nog snel ook: de methode Thornberg. Zeggen zijn charismatische pleitbezorgers. Anderen zien snel resultaat, maar met desastreuze gevolgen. Volgens hen kent Thornbergs 'territoriale oorlogsvoering' vooral slachtoffers.

Jaren ging ze van de ene gebedssessie naar de andere counseling, maar het hielp niets. Totdat de zus van Loes van Vreumingen uit Heemskerk Ken Thornberg tegenkwam. ,,Eén dag bad Ken met haar en ze werd vrij.'' En ook een vriendin die jarenlang 'satanische rituelen' had ondergaan, was in één dag genezen. De aanpak van Thornberg is omstreden, weet Van Vreumingen, ,,maar ik wijs altijd op de vruchten''.

Van Vreumingen werkt bij de organisatie die Ken Thornberg in 1996 naar Nederland haalde. Stormenderhand verwierf hij aanhang in de linkerflank van de pinksterbeweging, waar men altijd in is voor iets nieuws en spectaculairs. Wie zijn 'procedure' volgt kan, dankzij Jezus uiteraard, razendsnel genezen van grote mentale problemen.

De Amerikaanse bedrijfseconoom Thornberg doet aan bevrijdingsbediening, een term die niet in Van Dale staat, maar in charismatische kringen is ingeburgerd. Het slaat op het 'losmaken uit gebondenheid'. Mensen zitten vast aan hun seksuele driften, zijn drugsverslaafd of houden er andere onplezierige gewoonten op na. Volgens het pinksterdenken zijn er demonische machten in het spel, waarvan men door gedurig gebed verlost kan worden.

Een bijzondere vorm hiervan is de 'territoriale oorlogsvoering', waar niet een individiu, maar een streek of een groep 'gevangen' is. Het idee erachter, zegt pinksterman en -kenner Huib Zegwaart uit Emmeloord, hangt aan een enkele passage uit het moeilijke bijbelboek Daniël. Daar is sprake van de engel van Perzië die het opneemt tegen aartsengel Gabriël en het daartegen moet afleggen. De kunst van territoriale oorlogsvoering is om de identiteit van de streek vast te stellen, aan de hand van de naam en de rang van de heerser in de hemelse gewesten. Het doet denken aan virtual reality Stratego - de maarschalk is 'de naam van Jezus', met dien verstande dat Jezus ook de bom weerstaat. Is de slag gewonnen, dan zou, aldus de filosofie achter deze oorlogsvoering, de streek tot bekering moeten komen.

Nieuw is het niet; in de jaren zeventig waaide het nog steeds populaire Spiritual mapping uit de VS over: wijs op de kaart een target aan -homobar, new age-centrum- en bid het strategisch weg. Recent werd er flink gebeden voor het koningshuis dat zich met vrijmetselarij bezig zou houden en zo rampen over ons land bracht.

Thornberg kent een geïndividualiseerde variant van territoriale oorlogsvoering. Engelen kunnen de opdracht krijgen stapsgewijs het demonische in de mens te verbranden, stap voor stap, totdat genezing een feit is. Waarbij we demonen niet moeten onderschatten: lijken ze uitgeput te zijn, tappen ze energie af van elektriciteitscentrales. 'Ken', zoals de getrouwen van Thornberg hem aanduiden, dankt zijn inzicht aan een openbaring van God.

De linkerflank van de pinksterbeweging geloofde dat. De terughoudender pinkster- en Volle evangeliegemeenten zetten er kort na de introductie in Nederland een commissie op. In 1998 stelde die vast dat dit soort denken niet deugt. Thornberg deed commissielid Robert Beek denken aan een sekte-deprogrammeur die met vaste, magische rituelen het kwaad uitbande. Het kwaad bestaat er, aldus een pro-Thornberg-website, 'meestal' uit dat er 'meerdere geesten' -de zogenaamde alters- in iemand huizen, en demonen.

Spin in het Thornberg-netwerk is Beréa Amsterdam, deel van de flink groeiende Beréa-gemeenschap met zo'n 45 gemeenten en 4000 leden. Vandaaruit worden andere gemeenten -inmiddels zo'n vijftig, niet alleen van Beréa, en sinds kort ook in Australië en Engeland- getraind. ,,Het groeit snel'', zegt Arleen Westerhof. Ze is met haar man binnen Beréa 'verantwoordelijk voor bevrijding'. Adverteren is niet nodig, mond-tot-mondreclame volstaat.

Een uitgekiend programma (voorbereiding, het eigenlijke gebed, nazorg) staat garant voor 'het meest effectieve programma voor zware gevallen', zegt Westerhof. Al bidden ze niet alleen meer voor mensen 'met schuim op de mond', de methode-Thornberg werkt juist bij mensen met meervoudige persoonlijkheidsstoornis (MPS) en bij slachtoffers van satanisch ritueel misbruik. Er wordt, zegt Van Vreumingen nog steeds gesproken met demonen, 'al moet je dat wel goed begeleiden'.

Die begeleiding is in goede handen, verzekert Westerhof, van mensen die géén leek zijn, goed getraind en ingebed in een geloofsgemeenschap ('onder gezag').

Of de begeleiders goed toegerust zijn, valt te bezien. Psychologische of psychiatrische opleiding ontbreekt doorgaans. Een voorbeeld: echtpaar met 'bediening' (bijzonder talent) voor bevrijding leidt 'bevrijdingssessie'. Thuis, bij de gelovige, weten deze 'oudsten' op grond van doorgevingen van Boven na lang bidden de bevrijde te vertellen dat ze 'rituele verkrachtingen' heeft meegemaakt; die heeft ze dankzij 'alters' doorstaan, en die mogen nu, in wit gewaad, met Jezus mee, zodat ze van haar MPS af is. Er is wel veel nazorg nodig, zeggen de oudsten. De bevrijde vrouw -het gaat volgens betrokkenen vaak om vrouwen- hoort voor het eerst over de verkrachtingen. Ze weet ook niet dat ze aan MPS had geleden. Twijfelen aan deze feiten mag niet, dat zou 'rebellie' zijn. Ze kampt nog lang met angst voor demonen.

Naast deze nep-MPS-patiënt zijn er de echte MPS'ers die 'Thornberg' doorgemaakt hebben. Psychotherapeut Beek kreeg ze in zijn praktijk te Geesbrug, 'getraumatiseerde mensen die stemmen hadden gehoord'. Na de bevrijdingssessie 'leken ze wel uitelkaar gevallen', aldus Beek. Hoopjes ellende dankzij een aanpak die mensen met MPS had moeten 'integreren' door flink bidden.

De kritiek op Thornberg is niet nieuw: de Amsterdamse psychologe dr. Francine Albach wees enkele jaren geleden al op de desastreuze gevolgen voor mensen met MPS. Albach, die hen behandelde, zegt met enig understatement dat ze van Thornberg niet waren opgeknapt. Patiënten mét die aandoening genezen niet zomaar, stelt Albach. En wie geneest had geen MPS. Het nabootsen van MPS levert na 'genezing' binnen een gemeente flinke statusverhoging op. De rituelen zijn al met al 'een verwarrende vertoning'.

Hoe kunnen, vraagt Albach zich af, 'weldenkende mensen achter zulke onzin aanlopen'? Ze geeft zelf het antwoord: in deze charismatische hoek zitten nogal wat 'suggestibele en trancegevoelige mensen', die ,,bereid zijn van alles te geloven, ook de fantasy-achtige ideeën van Thornberg. Kritisch nadenken geldt daar niet als deugd''.

Volgens Beek slaan zulke methodes in pinksterkringen zo aan, omdat men 'erg op ervaring is gericht. Wat werkt is goed'. En wat snel werkt, helemaal. ,,Over wat er psychologisch fout zit en wat er mankeert in de relatie met God, wordt nauwelijks nagedacht.''

Huib Zegwaart voelt niets voor de Thornberg-doctrine. ,,Ben je als MPS'er ongenezen, krijg je ook nog eens te horen dat je demonen in je hebt. Lekker.'' Peter Sleebos -van een landelijk platform waarin pinkstergemeenten en Beréa zitten- maant tot voorzichtigheid en 'promoot het niet'. ,,Maar als Beréa het wel doet: God zegene ze.''

Beréa's Westerhof is nooit op kritiek ingegaan en doet dat ook nu niet. ,,We zijn gewoon aan de slag gegaan.'' 'Het werkt' is de weerlegging.