Gebrek aan leiderschap vergeeft de historie niet

Hét grote gevaar dat de wereld bedreigt is de aanval op de vrijheid. De verdediging en verbreiding van die vrijheid is de beste garantie voor veiligheid. Dat heeft Tony Blair gezegd in zijn toespraak tot het Amerikaanse Congres.

Leden van het Congres, ik heb heel sterk het gevoel dat ik een missie heb voor de wereld van vandaag. Elf september was geen op zichzelf staande gebeurtenis, maar een tragische proloog. Irak was weer een ander bedrijf en op dit podium wordt nog veel meer gevochten voor dit voorbij is.

Nooit tevoren is de macht van Amerika zo nodig geweest en nooit was er zoveel misverstand over. En nooit gaf de geschiedenis zo weinig richtlijnen voor ons heden. We zijn allemaal grootgebracht met strijd tussen grote krijgslieden, tussen grote naties, tussen krachten en ideologieën die hele continenten domineerden.

Vandaag de dag verwacht niemand meer dat onze militairen een strijd op eigen grondgebied leveren. De onmiddellijke dreiging is niet een conflict tussen de machtigste naties. Waarom? Omdat we te veel hebben te verliezen. Omdat technologie, communicatie, handel en reizen ons dichter bij elkaar brengen. Omdat de afgelopen vijftig jaar landen als die van u en mij hun groei en hun levensstandaard hebben verdrievoudigd. Omdat zelfs landen als Rusland, China en India duidelijk uitzicht hebben op welvaart en weten dat ze ernaar op weg zijn. En omdat vrije landen die vrijheid op waarde schatten en haar willen verdedigen zonder die van anderen te beknotten.

Deze band geeft ons een ongekende mogelijkheid, maar maakt ons ook enorm kwetsbaar.

De dreiging vloeit voort uit het feit dat op een ander deel van onze aardbol schaduw is en duisternis, dat niet de hele wereld in vrijheid leeft, dat miljoenen zuchten onder wrede dictatuur, dat een derde van onze planeet in een armoede leeft die zelfs de armsten in onze samenlevingen zich niet kunnen indenken en dat er een fanatieke vorm van religieus fanatisme de kop heeft opgestoken die een vervorming is van de ware en vreedzame islam.

Uit de combinatie van deze kwellingen is een nieuw en dodelijk virus verrezen, dat van het terrorisme dat verwoesting wil aanrichten, dat zich niet laat indammen door menselijke gevoel en dat dankzij de technologie nog meer leed kan berokkenen. Deze strijd kan niet geleverd of gewonnen worden door legers. Onze conventionele wapens zijn zoveel beter dan die van de terroristen, maar ondanks onze macht wordt ons nederigheid geleerd. Uiteindelijk zal het niet onze macht alleen zijn die dit kwaad overwint. Ons wapen is onze overtuiging.

De mythe wil dat wij wel van vrijheid houden, maar anderen niet. Dat onze gehechtheid aan vrijheid een product is van onze cultuur, dat vrijheid, democratie, mensenrechten, rechtsorde Amerikaanse of westerse waarden zijn. Dat Afghaanse vrouwen tevreden waren onder de gesel van de Taliban, dat zijn volk van Saddam hield, dat Milosevic de redder van Servië was.

Leden van het Congres, onze waarden zijn niet westers, ze zijn universele waarden van de menselijke geest. En overal waar mensen de keus krijgen is die keus hetzelfde: vrijheid en niet tirannie, democratie en niet dictatuur, de rechtsorde en niet de orde van de geheime politie. De verbreiding van de vrijheid is de beste veiligheid voor de vrijen. Het is onze laatste verdedigingslijn en onze eerste aanvalslinie.

Net zoals de terrorist de mensheid met haat zoekt te verdelen, zo moeten wij haar verenigen met vrijheid. We moeten de kracht vinden om daarvoor te vechten en de compassie vinden om het universeel te maken. Abraham Lincoln zei: ,,Zij die anderen de vrijheid ontzeggen verdienen haar zelf niet''. Dit gevoel van gerechtigheid geeft de liefde voor vrijheid morele inhoud. Soms als onze veiligheid meteen wordt bedreigd moeten we naar wapens grijpen. In andere gevallen moeten we redelijkheid toepassen. Maar altijd is het doel gelijk: dat de vrijheid voor allen is.

Maar eerst moeten we het gevaar uitleggen. Onze wereld rust op orde en het gevaar dreigt van de wanorde. En in de wereld van vandaag kan het zich verspreiden als een besmetting. De terroristen en de staten die hen steunen hebben geen grote legers of precisiewapens. Ze hebben ze niet nodig. Zij hebben de chaos. Het gaat het terrorisme niet gewoon om vernietiging. Het gaat om de reactie: economische ineenstorting, haat, verdeeldheid, onverdraagzaamheid, tot samenlevingen hun geschillen niet meer oplossen.

Het risico is dat terrorisme en landen, die wapens voor massavernietiging ontwikkelen, de handen ineenslaan. Als men zegt: ,,Dat risico is denkbeeldig'', dan antwoord ik: ,,We weten dat de Taliban Al-Kaida steunde''. We weten dat Irak onder Saddam terroristen steunde en herbergde. We weten dat er staten in het Midden-Oosten zijn die steun verlenen en geld geven aan mensen, die het als Gods wil zien om met zelfmoordacties zoveel mogelijk onschuldigen het leven te benemen. Sommige van die staten proberen wanhopig kernwapens te verkrijgen. Dat is geen fantasie maar werkelijkheid.

Zijn we er zeker van dat terrorisme en massavernietigingswapens samengaan? Laten we dit zeggen: Als we het mis hebben hebben we in elk geval de dreiging vernietigd die verantwoordelijk is voor lijden en dood. Dat zal de geschiedenis ons vergeven. Maar als we gelijk hebben - en met al mijn instinct en overtuiging denk ik dat - en we treden niet op, dan hebben we geen leiderschap getoond. Dat zal de geschiedenis ons niet vergeven.

Maar omdat de bedreiging zo nieuw is ligt zij niet zo voor de hand. Het zet onze opvattingen over hoe we moeten optreden en wanneer op z'n kop en het speelt over vele grenzen heen. Dus net zoals we veiligheid anders moeten gaan zien, moeten we ook diplomatie anders uitleggen. Er is geen gevaarlijkere theorie dan dat we de macht van Amerika in evenwicht moeten brengen met andere machten, met verschillende polen waar naties zich omheen groeperen.

Zo'n theorie had zin in het Europa van de 19de eeuw en tijdens de Koude Oorlog. Nu is zij net zo verouderd als traditionele veiligheidsideeën. Ze is gevaarlijk omdat we partnerschap nodig hebben, geen rivaliteit; een gezamenlijke wens en een gedeeld doel tegenover een gezamenlijke bedreiging. Ieder bondgenootschap moet beginnen met Amerika en Europa. Als die samenwerken doen anderen dat met ons. Als wij verdeeld zijn gaat iedereen zijn eigen gang en speelt ons tegen elkaar uit en alleen ellende is ons deel.

Na de recente onenigheid zou u kunnen denken dat dit niet kan, maar het debat in Europa ligt open. Veel Europese landen steunden onze actie in Irak. Duitse militairen dienen in Afghanistan, Franse soldaten staan in Congo tussen vrede en volkerenmoord. We moeten de verschillen niet uitvlakken, maar ze moeten ons ook niet in verwarring brengen.

Europa heeft één zwakke plek. De politieke cultuur van Europa is er een van compromissen. Dat is goed behalve als het is gebaseerd op illusie. En met de nieuwe vorm van terrorisme is geen compromis mogelijk. Europa heeft ook zijn sterke kant. De eenheid is een formidabel politiek resultaat. Het verwelkomt zelf Turkije. Mijn belangrijkste punt is dat Europa verandert. Tien landen sluiten zich volgend jaar bij de Europese Unie aan. Zij zullen Europa veranderen. Zij geloven in de transatlantische samenwerking. Zij steunen economische hervorming. Zij willen een Europa van staten, niet een superstaat. Zij zijn onze bondgenoten en die van u. Laat Europa niet vallen. Werk er mee samen.

Zoals Groot-Brittannië uit ervaring weet is iedere supermacht van tijdelijke aard, al lijkt ze eeuwig. De vraag is daarom: wat laat u achter en wat kunt u deze bezorgde wereld bieden. Daar gaat de strijd tegen terroristische groepen en staten over. Dit is geen oorlog tussen beschavingen, want iedere beschaving heeft het unieke vermogen de mensheid te verrijken. We vechten voor het onvervreemdbare recht van de mensheid om vrij te zijn, vrij om in liefde en hoop een gezin te stichten, om te werken en daarvoor te worden betaald, om jezelf te zijn zolang je de vrijheid van anderen niet aantast. Daar vechten we voor.

Ik weet dat ergens in dat grote Amerika een man zijn leven leidt en zich met zijn eigen zaken bemoeit die tegen de politieke leiders van dit land zegt: 'Waarom ik, waarom wij, waarom Amerika'? Het enige antwoord is: 'Omdat het lot je hier heeft gezet en dat je taak is'. Onze taak is om daar bij je te zijn. Je staat niet alleen. Wij zijn bij je in dit gevecht om de vrijheid. En als we moed houden staat de wereld naast ons.