Frans Weiszglas

De fotograaf Roel Rozenburg legde vorige week tijdens de verkiezing van de kamervoorzitter het fenomeen vast waarbij twee namen die enige gelijkenis vertonen, worden verdicht tot één nieuwe naam. Rozenburg stelde zijn focus zo scherp dat op een van de stembriefjes in hanenpoten viel te lezen: Weiszglas. Een gave samentrekking van Frans Weisz, de cineast, en Frans Weisglas, de kamervoorzitter.

Vorige week spraken we het vermoeden uit dat Erica Terpstra, de politica die 101 liberale kamerleden politiek overleefde, goed was voor één miljoen stemmen, behaald bij de negen opeenvolgende kamerverkiezingen waaraan ze meedeed. Dat bleek wat te optimistisch. Onze huisstatisticus te Heiloo dook in de cijfers en kwam tot een totaal van 733893 stemmen. We laten de resultaten voor zich spreken (achtereenvolgens verkiezingsjaar, aantal stemmen, aantal kieskringen waar zij kandidaat stond en de plaats op de kandidatenlijst). Het is weliswaar geen rijtje van tien, wat indruist tegen de ijzeren regel van deze rubriek, maar op Terpstra staat nu eenmaal geen maat.

De negen beste, betere en slechtste verkiezingen van Erica Terpstra:

1977 8977 18 12

1981 6247 18 12

1982 6602 4 4/6

1986 3725 3 4/6

1989 16186 2 2/3

1994 311284 19 2

1998 121470 19 5

2002 74574 19 4

2003 184828 19 4

Volgens onze huisstatisticus blijkt uit de reeks dat de zwemprestaties van Terpstra begin jaren zestig (zilver en brons op de Olympische Spelen van 1964 in Tokio) tien jaar later nauwelijks een stemmotief opleverden. In de politieke geschiedenis trok ze volgens een oud verhaal dankzij haar zwemvaardigheid wel een klein maar fijn spoor, door het SGP-kamerlid Cor van Dis uit het water van de Caribische Zee te redden. Dat gebeurde eind jaren zeventig tijdens een bezoek van een parlementaire delegatie aan de Antillen. Toen de kamerleden in een verloren uurtje aan het spelevaren waren, sloeg het bootje waarin zich Van Dis bevond plotseling om. Terpstra zag het gebeuren. Zij wist dat de staatkundig-gereformeerde politicus niet kon zwemmen en dook onmiddellijk te water. Met een krachtige borstcrawl zwom zij op het spartelende kamerlid toe en voerde hem in haar machtige armen naar het veilige strand.

De echte doorbraak van Terpstra als stemmentrekker kwam pas in 1989, toen zij slechts in twee kieskringen meedeed. Het resultaat was niets vergeleken bij wat ze vijf jaar later presteerde, maar het gaf aan wat ze in haar mars had. In 1994 vestigde ze haar record, dankzij een tweede plaats op de lijst en haar imago van hoedster van ouderen en gehandicapten. Het was het jaar waarin de ouderen electoraal in opstand kwamen.

Terpstra verloochent haar sportieve achtergrond niet. Ze drukt het aantal stemmen dat ze verovert graag uit in voetbalstadions. De laatste keer verzamelde ze ten minste volgens eigen zeggen 'een vol Nou Camp en een uitverkochte Arena'.

Ze voegde eraan toe: 'En dan nog heb je niet het aantal mensen dat op mij heeft gestemd. Gewéldig, hé?'

De tien grootste verkiezingswinnaars (in zetels):

1 P. Fortuyn (LPF) 26 (2002)

2 W. Bos (PvdA) 19 (2003)

3 J. Balkenende (CDA) 14 (2002)

4 H. van Mierlo (D66) 12 (1994)

5 De Groot/Wagenaar

(CPN) 11 (1946)

6 J. den Uyl (PvdA) 10 (1977)

7 E. Nijpels (VVD) 10 (1982)

8 R. Lubbers (CDA) 9 (1986)

9 J. Terlouw (D66) 9 (1981)

10 F. Bolkestein (VVD) 8 (1994)

W. Kok (PvdA) 8 (1998)

W. Drees jr (DS'70) 8 (1971)

De tien grootste verliezers van verkiezingen:

1 A. Melkert (PvdA) 22 (2002)

2 E. Brinkman (CDA) 20 (1994)

3 M. Herben (LPF) 18 (2003)

4 H. Dijkstal (VVD) 14 (2002)

5 W. Kok (PvdA) 12 (1994)

6 J. Terlouw (D66) 11 (1982)

7 E. Borst (D66) 10 (1998)

8 J. den Uyl (PvdA) 9 (1982)

9 E. Nijpels (VVD) 9 (1986)

10 N. Schmelzer (KVP) 8 (1967)

F. Andriessen (KVP) 8 (1972)