PvdA onder Bos pragmatisch

ZWOLLE - Wouter Bos geeft ruiterlijk toe dat de plannen en ideeën die hij tijdens de campagne naar voren bracht niet in het verkiezingsprogramma van de PvdA stonden. ,,Hoe erg is dat? Ik wil een partij leiden die niet elke keer denkt dat ze klaar is, als er een standpunt in druk is verschenen. Verkiezingsprogramma's zijn belangrijk, maar zijn geen verbod op nadenken. Ik wil naar een partij toe die nooit klaar is met vernieuwen.''

Wim Kok zorgde ervoor dat de PvdA in de paarse jaren haar ideologische veren heeft afgeschud. De huidige partijleider gaat nog een stap verder. Bos wil de partij definitief in een pragmatische richting duwen en de dogma's in de prullenbak gooien. Het gaat hem om het resultaat.

En de achterban van de sociaal-democraten lijkt het prachtig te vinden, bleek zaterdag op het politieke forum van de PvdA in Zwolle. Op deze driemaandelijkse bijeenkomst, waar honderd leden uit alle lagen van de partij hun mening geven over actuele onderwerpen, klapte de zaal de handen bijkans stuk op de voorbeelden die Bos gaf, waaruit blijkt dat de partij een pragmatische koers heeft ingezet.

Zo vertelde hij over zijn ontluisterende ervaring om op scholen te merken dat docenten laaiend op de PvdA zijn, juist vanwege haar dirigistische houding. ,,Zij hadden hervorming op hervorming te slikken gekregen, boven op bezuinigingen en allemaal van bovenaf.'' Dat moet anders volgens Bos. ,,Geen blauwdrukken en grote hervormingen meer, maar onderwijzers behandelen als professionals. We willen ze de ruimte geven voor eigen initiatief. Laten we eerst eens zorgen dat scholen schoon en veilig zijn. Het lijken voor socialisten bescheiden ambities maar wie scholen van binnen kent weet hoe ambitieus dat is.''

Ook als het gaat om veiligheid heeft de PvdA van Bos een fermere houding dan de 'oude' partij. ,,Ik zie geen reden waarom een linkse partij het probleem van onveiligheid of criminaliteit zou moeten relativeren.'' Maar het moet dan volgens Bos hard zijn naar twee kanten, meer repressie én meer preventie. ,,Niet alleen hogere straffen, maar ook een hogere pakkans, niet alleen meer cellen, ook meer jeugdzorg.''

Wie had ooit kunnen denken dat de PvdA haar pijlen zou richten op de ambtenarij. Volgens Bos is het voor de partij en haar tegenstanders even wennen, maar hij gelooft er heilig in. ,,Het is cruciaal dat het geld goed terechtkomt. Juist de PvdA zou er naar moeten streven de partij tegen de bureaucratie te zijn'.

Een van de PvdA'ers klaagde in Zwolle over de grimmige sfeer die in de campagne rond het onderwerp integratie is ontstaan: ,,Ik heb grote moeite met de eenzijdige aandacht voor alle eisen die we aan immigranten stellen.'' Later zei Bos in zijn speech dat de PvdA inderdaad strenger is geworden wat betreft integratie. Immigranten moeten steviger op hun verantwoordelijkheden worden aangesproken. Maar ook hier moet het volgens hem twee kanten op werken.

VERVOLG OP PAGINA 3

'Niet meer regentesk'

VERVOLG VAN PAGINA 1

,,Dan praat ik over het bestrijden van discriminatie in het uitgaansleven en op de arbeidsmarkt. En ook denken we aan een specifiek pardon voor zo'n 5000 uitgeprocedeerden die hier al lang ingeburgerd zijn.''

Bos lijkt voor alles te willen voorkomen dat de PvdA weer de zelfgenoegzame en regenteske partij wordt van het verleden. Behalve naar inhoudelijke vernieuwing zoekt hij ook naar een organisatorische verandering. Hij kondigde in Zwolle aan niet te zullen accepteren dat 42 fractieleden elkaar net als vroeger straks de tent uitvechten voor een beperkt aantal woordvoerderschappen.

Bos overweegt daarom om een groep fractieleden permanent het land in te sturen om als 'ghostbusters' bureaucratie te signaleren of een ombudsfunctie te vervullen. ,,De nieuwe PvdA-fractie mag zich niet opsluiten op het Binnenhof. Ik wil voorkomen dat fractieleden wegzinken in de veilige wereld van amendementen, nota's en algemeen overleggen.''

Het CDA waarmee de PvdA aan de onderhandelingstafel zit voor een nieuw kabinet, weet na een paar weken beetje bij beetje wat het aan Bos en zijn partij heeft. Over het belangrijkste geschilpunt, de aflossing van de staatsschuld, zei de PvdA'er dat hij wil waken voor 'staatsschuldfetisjisme'. Bos wil de schuldenlast aanzienlijk langzamer wegwerken dan het CDA om zo meer geld te kunnen besteden aan onderwijs en zorg.

Bos gaf zaterdag ook aan dat de PvdA niet ten koste van alles wil regeren. Beide partijen moeten zich in het eindresultaat kunnen herkennen. ,,Met een verhouding van 42 tegen 44 zetels heeft geen van beide partijen het recht de ander het vel over de neus te halen. Wij willen geen water bij de wijn van het CDA zijn, maar wel bondgenoten om in moeilijke tijden moeilijke maatregelen te nemen.''