Ruimteveer Columbia spat uiteen

NEW YORK - Het ruimteveer Columbia dat na een verblijf in de ruimte van zestien dagen weer de atmosfeer van de aarde had moeten binnendringen, is zaterdagmiddag (Nederlandse tijd) kort voor de landing in Florida verongelukt. Alle zeven astronauten, zes Amerikanen, waarvan één van Indiase afkomst en één Israëliër, lieten het leven.

Zaterdagochtend iets na negen uur (plaatselijke tijd) schokte de hemel boven West-Texas met luid gedonder, volgens sommige inwoners alsof een tornado losbarstte. Kort daarop regende het brokstukken uit de lucht.

Zo'n vijftienhonderd kilometer naar het oosten, naast de landingsbaan op het Kennedy-Ruimtevaartcentrum in Florida zagen familie, personeel en publiek in een onwerkelijke stilte de klok terug tellen tot nul op 9.16 uur, de geplande landingstijd. Zonder een teken van het ruimteveer. President Bush werd daarna door het ruimte-agentschap Nasa gebeld en keerde vanuit zijn buitenverblijf terug naar het Witte Huis. Vijf uur later sprak hij de natie toe via de televisie.

De oorzaak van de ramp is nog niet bekend. Wel was er direct veel speculatie dat los schietend isolatiemateriaal bij de lancering de hittewerende laag van het veer beschadigd zou hebben. Maar op een persconferentie zeiden Nasa-deskundigen dat die schade meteen na de start onderzocht was en geen probleem vormde. Voor het ruimteagentschap is het de tweede ramp in zeventien jaar, in 1986 spatte de Challenger net na de lancering uiteen.

De Amerikanen, die de tragedie rond 11 september bij lange na nog niet verwerkt hebben, konden afgelopen weekeinde alleen verdoofd stamelen: ,,Niet opnieuw!'' Sommigen bekenden het nare voorgevoel te hebben dat hun nog meer rampspoed te wachten staat.

Op Times Square volgden Newyorkers half daas het nieuws op grote tv-schermen en dachten meteen aan terrorisme. ,,Ik kon er niets aan doen, maar ik moest direct aan die andere neerstortende vliegtuigen denken'', zucht een vrouw. ,,Ik krijg weer dat weeë gevoel in mijn maag.'' De verzekering van deskundigen op tv dat er van een aanslag geen sprake was, leken op haar en de omstanders weinig vat te krijgen. Pas toen president Bush het in zijn speciale tv-rede nogmaals nadrukkelijk zei, leken ze het te willen geloven.

Terwijl alle nationale zenders op last van de autoriteiten mensen in de staten Texas en Louisiana maanden de brokstukken niet aan te raken (,,er zit kankerverwekkend materiaal in en daarbij ben je gewoon strafbaar, want het is overheidsbezit'') gingen in New York de vlaggen op overheidsgebouwen halfstok. In het luchtvaartmuseum in de voorstad Garden City werd uit eerbied het ruim twee meter hoge model van het ruimteveer met een zwarte doek afgedekt.

Columbia zoveelste tragedie

Ramp ruimteveer

VERVOLG VAN PAGINA 1

Voor de Amerikanen is het uiteenvallen van het ruimteveer en de dood van de zeven astronauten de zoveelste op de lijst van nationale tragedies, een lijst die veel te snel, te lang is geworden. De wond van 11 september is nog niet geheeld, de economie zorgt voor onzekerheid, net zoals de dreiging van een oorlog tegen Irak. ,,Met alles wat er gebeurt dezer dagen, krijg ik een heel naar gevoel'', zegt Nancy Mitchell, die werkt in een ijzerwarenwinkel in Confluence, Pennsylvania. ,,Je vraagt je af wat er hierna nu weer gebeuren zal'', vertelde een man.

,,Dit wordt omgeven door zoveel meer gewichtige en ernstige zaken, dat volgens mij de nationale rouw hiervoor relatief beperkt zal zijn'', zo meent W. Mitchell, hoogleraar Engels aan de Universiteit van Chicago. De mogelijke oorlog tegen Irak heeft volgens hem al te veel van het bevattingsvermogen van de Amerikanen gevergd. ,,Dat geldt in elk geval voor mij zelf.

De vergelijkingen met 17 jaar geleden toen de ruimteveer Challenger kort na de start ontplofte, werd meteen gemaakt. Maar de situatie ligt nu anders, vindt commentator Andrea Peyser van The New York Post. Toen waren ruimteveren nog een symbool van Amerika's grootheid en van de ambities van de moderne mens. Intussen hebben we de beperkingen van de techniek moeten inzien en ,,we hebben meer ervaring met de dood. Zoveel dingen die nooit zouden hebben moeten gebeuren, zijn gebeurd.''

Hoe moet Amerika omgaan met deze nieuwe dreun voor zijn moraal, zo vlak voor een mogelijke oorlog?

,,We mogen dan machteloos zijn in de vleze'', schrijft Peyser. ,,Maar we moeten geloven dat onze geest sterk zal blijven.''