Turkije laat VS nog even in de wachtkamer

De Amerikanen hebben de medewerking van Turkije hard nodig bij een oorlog tegen Irak. Het openen van een tweede front vanuit Turkije zou de oorlog behoorlijk bekorten. Bovendien liggen de rijke olievelden Kirkoek en Mossoel, die de VS snel onder controle willen hebben, op een paar honderd kilometer afstand van Turkije. Maar de altijd trouwe bondgenoot staat deze keer niet te springen.

AMSTERDAM - Het diplomatieke verkeer in Ankara is nooit zo druk geweest als de afgelopen weken. De ene Amerikaanse minister kwam, de andere Amerikaanse diplomaat ging. Maar wat ze ook beloofden, de Turkse regering ging gewoon door met tijd winnen. Ze bleef herhalen dat ze op de VN-resolutie voor een aanval wil wachten, eer zij toestemming geeft voor het gebruik van bases in Turkije en het stationeren van soldaten op Turks grondgebied. Zelfs nu de VS zestien miljard dollar hebben aangeboden als compensatie voor de te verwachten economische verliezen van Turkije, blijft Ankara volharden in zijn afwachtende houding.

Het is voor de Turkse leiders niet niks om op een dergelijke wijze de irritatie te wekken van de VS, het land waar men elke keer aanklopt als de schulden niet meer betaald kunnen worden, als er geld nodig is voor de vernieuwing van wapens, als de PKK-leider ücalan gearresteerd moet worden of als de EU Turkije geen datum wil geven voor volledig lidmaatschap. Maar een oorlog in Irak, dat is een verhaal apart. Men is als de dood voor deze oorlog.

De grootste angst is uiteraard dat Irak na de oorlog uiteenvalt en dat de Koerden in het noorden autonomie krijgen binnen een federaal Irak. De veronderstelling is dat deze nieuwe staat de Turkse Koerden zou stimuleren om Turkije de rug te keren en zich aan te sluiten bij een Koerdische staat.

Turkije heeft al meermalen verklaard dat de oprichting van een onafhankelijke Koerdische staat in het noorden van Irak reden tot oorlog is.

Ook is Turkije deze keer extra voorzichtig omdat het land bij de vorige oorlog in 1991 economisch behoorlijk bedrogen uitkwam. De toenmalige president Turgut üzal had de VS alle steun gegeven, in de hoop op veel dollars. Toen de oorlog echter achter de rug was, kwam het geld niet en leed Turkije enorme verliezen. Door het economische embargo stortte bijvoorbeeld de handel tussen Irak en Turkije in, van 2,5 miljard dollar per jaar naar ongeveer 120 miljoen. De opvang van meer dan honderdduizend Koerdische vluchtelingen en militaire kosten meetellend, heeft die oorlog Turkije meer dan tien miljard dollar gekost.

Bij een eventuele oorlog gaat men er ook vanuit dat het merendeel van de toeristen weg zal blijven. Gezien het belang van de inkomsten van het toerisme, jaarlijks zo'n twaalf miljard dollar, kan een oorlog rampzalig zijn voor de al zo fragiele Turkse economie.

Echter, hoe de Turken ook hun best doen om tijd te winnen, de Amerikaanse druk wordt steeds groter. En de vraag is hoelang de Turken de Verenigde Staten in de wachtkamer kunnen laten staan. Het land is vanwege de hoge schulden aan het IMF volledig afhankelijk van goede betrekkingen met Amerika. Het is namelijk Washington dat het IMF om de zoveel tijd overhaalt om een lening te verschaffen aan Ankara.

Bovendien lijkt het leger overtuigd van het feit dat de Turkse soldaten in Noord-Irak moeten zitten als het oorlog wordt. Zo kunnen ze misschien de oprichting van Koerdistan ter plekke in de kiem smoren. Turkse tanks zijn reeds naar de grens met Irak gestuurd; een teken dat Turkije zich actief gaat mengen in de strijd, mochten de Amerikanen inderdaad Irak aanvallen.

En gezien het feit dat men ook na de oorlog goede vrienden wil zijn met Washington, zal het niet lang meer duren eer de Amerikaanse soldaten zich in het zuidoosten van Turkije zullen stationeren. Veelzeggend is ook de verklaring van de Turkse minister van buitenlandse zaken, Yasar Yakis. Hij zei gisteren dat Turkije bij een eventuele aanval van Irak op zijn land, op de hulp van zijn Navo-bondgenoten rekent. Het illustreert dat Turkije Amerika zal steunen en dat het erop rekent dat Saddam ook Turkije bij de oorlog zal betrekken.