Laat ze toch blijven op Ameland

Het bevalt de asielzoekers prima op Ameland en de bewoners van het eiland komen in opstand tegen hun gedwongen vertrek. De burgemeester zoekt naar een oplossing, maar het lijkt hem niet gegund.

Het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) moet bezuinigen en maakt dit jaar een eind aan de noodopvang. Op het eiland Ameland gaat dat niet zonder slag of stoot. Het Coa sluit daar de drie zogeheten aanvullende opvang (avo)-locaties en verwijst de vluchtelingen en hun kinderen naar deels leegstaande azc's op het vasteland. De helft pakte zijn biezen. Een groep van 58 Amelandse asielzoekers weigert te vertrekken, maar heeft wel gezegd een rechterlijke uitspraak te eerbiedigen.

Hamid (34) is een van hen. Samen met zijn vrouw en vijf kinderen, van zes tot twaalf jaar, woont hij al jaren op Ameland. Hamid is een in Libanon geboren Koerd die via Syrië in Turkije belandde. Hij vluchtte na de moord op zijn broer en nadat hij meerdere malen mishandeld was door de politie. Zijn kaak bleek niet bestand tegen een klap met een kalasjnikov. Hij vroeg asiel aan in Duitsland, wat na 4,5 jaar werd afgewezen. Hetzelfde gebeurt nu in Nederland, waar hij inmiddels 3,5 jaar woont en volledig ingeburgerd is in de Amelandse samenleving.

Het liefst blijft hij daar, maar ls ze toch moeten vertrekken, laat dat dan in de zomervakantie gebeuren, zodat zijn kinderen het schooljaar op Ameland kunnen afmaken. ,,In het dorp heb ik met 95 procent van de bevolking contact. Met Annie, Jolanda, de directeur van de Postbank, meneer Gerben Braakman van de Rabobank. Bij hen vergeet ik mijn problemen. Wij drinken koffie bij hun thuis, zij bij ons. Wij leven samen. Op Ameland ben ik rustig. Ik ga met mijn kinderen naar het strand. Ik koop chips of een sinaasappel en dan voetballen we, of spelen met een vlieger. Gisteren vroeg mijn dochter van acht: papa, waarom ga ik altijd van hier naar daar? Ik zei: meisje, je bent klein, je snapt het niet. Als je groot bent, zul je het begrijpen.''

Maar zo langzamerhand begrijpt Hamid het zelf niet meer. ,,God schrijft 'asielzoeker' op mijn voorhoofd. Hoe lang nog? Tot wanneer? Ik ben een Koerd zonder land, en zonder hoop.''

Ook Arsen (36) vertikt het Ameland zomaar achter te laten, met hetzelfde argument: laat op zijn minst de kinderen (een meisje van 13 en een jongen van 11) het schooljaar afmaken. De schuchtere Arsen wil niet over zijn geschiedenis praten en wil niet op de foto, uit angst achterhaald te worden. Hij snapt niet dat het doktersadvies voor zijn moeder in de wind wordt geslagen. Zijn moeder van 66 heeft astma. Door haar zwakke gezondheid zal overplaatsing naar een asielzoekerscentrum beroerd uitpakken, vreest hij. ,,De dokter zegt dat zeelucht goed is tegen astma. En je hebt zelf op de video gezien hoe slecht het azc is.''

Bij een kort geding van het Coa tegen de asielzoekers om hun vertrek af te dwingen, toonden de advocaten van de asielzoekers video-opnamen van een azc: rotte kozijnen, pisstraaltjes koud douchewater, oude kachels. Het terrein zag eruit als een matig onderhouden camping in de herfst. Het past in de tactiek van de asieladvocaten waarin termen als 'slaven', dictatoriale wijze' en 'deporteren' voorkomen. Het kan het Coa niet vermurwen.

Ondertussen onderzoeken de gemeente Ameland en provinciale staten van Friesland wat de extra kosten voor het Coa precies zijn. Als de rechter de asielzoekers respijt geeft, willen Ameland en provinciale staten die kosten betalen samen met de eigenaren van de noodopvang en het Steunfonds Asielzoekers Ameland. Het steunfonds en het Rode Kruis betalen nu ook de noodzakelijke kosten sinds het Coa op 13 januari de weekvergoeding van 39 euro stopzette.

Burgemeester Verhoeven van Ameland vindt het triest dat een economisch argument de doorslag geeft. Hij wil graag in conclaaf met het Coa om een oplossing te vinden tot de zomervakantie. ,,Wij hebben onze mond vol over inburgeren. Bij ons verloopt dat op een uitstekende manier. Er zijn genoeg vrijwilligers, het onderwijs kan het aan, er is goede begeleiding, kortom, de infrastructuur staat. Ik geloof niet dat we dat opnieuw op poten krijgen als die nu abrupt wordt afgebroken. We hebben een behoorlijke kater van de gang van zaken. Vele gemeentes zouden staan te juichen als hun asielzoekers moesten vertrekken. Wij zeggen van harte: laat ze blijven.''

Het Coa peinst er niet over. Een woordvoerder: ,,Het is onbespreekbaar. Los van wie de kosten betaalt, die noodopvang gaat dicht. Het kost ons nu al geld omdat we het verblijf toen het contract vorige week afliep niet leeg hebben opgeleverd. Had de gemeente twee jaar geleden gehoor gegeven aan onze oproep een permanente locatie te vestigen, dan hadden we deze heisa nu niet gehad.'' Als de gemeente toch zelf een contract sluit met de eigenaren van de hotels, verliezen de asielzoekers al hun rechten bij het Coa: onderdak, weekgeld van 39 euro en een ziektekosten- en WA-verzekering. Zover willen gemeente en asielzoekers - van wie sommigen trouwens al zijn uitgeprocedeerd - het niet laten komen. Ze hopen alleen op uitstel van een halfjaar.

Komt dat niet, dan moet de 27-jarige Yildez (die als Koerdische met dezelfde problemen kampt als Hamid) volgend weekeinde met haar vier kinderen van 10, 8, 6 en 5 naar het azc in Kollum. ,,Dat wil ik niet. Het is hier goed. De school is prima, de mensen zorgen voor ons, ik durf in het donker alleen over straat.''

Yildez wachtte in Duitsland negen jaar vergeefs op een verblijfsvergunning en zit in Nederland al drie jaar in een procedure. Ze woonde in Deventer en Eindhoven voordat ze naar Ameland ging. Nu moet ze weer vertrekken. ,,Waarom altijd 'jij moet'? Dat is niet normaal. Weg, weg, weg. Wij hebben alles geprobeerd, dan: weg. Ik ben bang in Turkije. En wat moeten mijn kinderen daar met Nederlands?'' Maar ook Yildez zal de rechter gehoorzamen. ,,Het is niet leuk, maar als hij zegt dat het moet, gaan we binnen 48 Stunde weg.''

Donderdag om twaalf uur weten ze meer.