Dichter van een ruimte zonder een verre heide

Afgelopen woensdag overleed in Amersfoort de dichter Lode Bisschop. In relatief kleine kring genoot hij grote bekendheid. Bisschop debuteerde in 1967 in Maatstaf en publiceerde dat jaar zijn debuutbundel 'Op zwart naar wit'. Deze verscheen bij Kok en niet bij Bert Bakker, omdat er ruzie was ontstaan over de inhoud.

Zo belandde de eigenzinnige dichter in het circuit van de christelijke poëzie, waar hij tot aan zijn laatste bundel 'Naslagwerk' (1992) een aparte plaats innam.

Het exclusieve van Bisschops gedichten valt reeds in zijn eerste bundels op. Het gereformeerde geloof van zijn jeugd vormt de bedding voor veel gedichten. Binnen deze traditionele context ging de dichter spoedig zijn eigen weg. Dit valt te lezen in 'Genade', dat Hans Werkman in Trouw (1991) een 'ondeugend gedicht' noemde. Het opent met de eerste strofe:

Het kindeke kraait de herders tegemoet

en onder de herders ben ik

de leraar verkleed in schapenvacht

het krijtje frunnikt tussen mijn handen...

Bisschop was in het begin van zijn dichterschap leraar, maar kon dit vak vanwege zijn karakter niet langer uitoefenen. Hij was achtereenvolgens handelaar in antiek, werkzaam bij de plantsoenendienst in Parijs en manusje-van-alles. Behalve dat Bisschop op het sociaal-economische terrein een zoeker was, bleef hij zijn leven lang een pelgrim op weg naar het geestelijke geluk. Op die weg leed hij schipbreuk op Groenland en wandelde hij kilometerslang mediterend over de Chinese Muur.

Het leven was voor Bisschop de ultieme inspiratiebron. Voor het dichten stelde hij zich helemaal open voor het hogere, volgens hem de Geest met een hoofdletter. Dit leidde volgens kenners nogal eens tot 'onaffe' poëzie. Anderen, onder wie Trouw-recensent Redbad Fokkema, wisten de oorspronkelijkheid, het speelse, fantastische en de eigen toon van de dichter te waarderen.

Ook Bisschops laatste bundel oogstte in bescheiden kring veel lof. In zijn allerlaatste gedicht 'Keek en kijk' neemt de agnost Bisschop weer even de tijd om zich te laten inspireren:

Wat zie ik: een ruimte zonder

een verre heide (...)

niet eens een wolk of eeuwige bergen

met onbetreden gletschers bedekt,

sneeuw van een onbegonnen zon,

blauw dat van wit is, zon die alom is

lucht zonder adem en nood.'