Zelfs zakenlui in Hongkong vrezen wurggreep Peking

Een wetsvoorstel voor een nieuwe wet tegen subversie in Hongkong stuit op breed verzet. Mensenrechtenorganisaties vrezen voor de burgerlijke vrijheden, zakenlieden zijn bang dat de schimmige formuleringen hun marktkennis tot 'staatsgeheim' bestempelen.

HONGKONG - Bij de machtsovername van Hongkong door Groot-Brittannië in 1997 beloofde Peking zich niet te bemoeien met de liberale wetgeving in de toen nog welvarende, kapitalistische enclave. Hongkong moest blijven wat het was; het zou als een economische motor fungeren voor geheel China. Maar na twee verwoestende economische crises is er van Pekings enthousiasme weinig meer over.

De Kip met de Gouden Eieren van weleer is niet meer: Hongkong produceert voornamelijk nog werklozen. Niet lang geleden lokte de stad nog wanhopige vastelanders op zoek naar een beter bestaan, nu lijkt de situatie omgedraaid. De grote Chinese steden worden overspoeld met werkloze Hongkongers.

Met de economische ravage neemt Pekings respect voor Hongkongs zelfbestuur duidelijk af. Eerder bemoeide China zich al met politieke en bureaucratische benoemingen, maar het ziet ernaar uit dat Hongkongs 7 miljoen inwoners binnenkort Pekings autoritaire zware hand wel erg duidelijk in de nek gaan voelen. Een controversiële ontwerpwet tegen 'subversie', bedoeld voor China's nationale veiligheid, dreigt de burgerlijke vrijheden ernstig te beknotten. Wordt de wet ongewijzigd aangenomen, dan wordt zelfs ieder bezit van 'opruiende lectuur' strafbaar. Zware overtreders kunnen zelfs levenslang krijgen.

Volgens plaatselijke mensenrechtenorganisaties probeert Peking hiermee vooral de handen vrij te krijgen om op te treden tegen groepen als de Falun Gong (verboden in China, maar niet in Hongkong) en dissidente politieke organisaties. Die kunnen nu nog ongestoord in Hongkong opereren.

De kwestie beroert de gemoederen in de enclave sterk. Tienduizenden hebben vorige maand gedemonstreerd tegen de wet. Bij een van de kleinere demonstraties vonden enkele vechtpartijen plaats.

Op zich is in Hongkong niemand verbaasd dat er een anti-subversie wet komt. Onder artikel 23 van de 'Basiswet', Hongkongs grondwet, is de regering van Hongkong verplicht op te treden tegen verraad, opruiing en subversie. Het probleem is -volgens de tegenstanders- dat het wetsontwerp zo vaag is dat de regering er mogelijk alles mee aan kan vatten.

,,Volgens het ontwerp is het strafbaar om 'staatsgeheimen te verraden' en de 'stabiliteit in gevaar te brengen'. Maar nergens worden die misdaden gedefinieerd'', zegt Tsang Yok-sing van het Democratisch Verbond voor een Beter Hongkong.

Het verzet beperkt zich niet tot politieke activisten en mensenrechtenorganisaties, maar trekt een brede coalitie. Zelfs bankorganisaties en de Britse en Amerikaanse kamers van koophandel protesteren. Peking kan door onduidelijkheden de wet ook in financiële conflicten naar willekeur inzetten, is de angst.

,,Mogelijk zien we binnenkort een ware exodus van bedrijven'', zegt Jim Thompson, voorzitter van de Amerikaanse kamer van koophandel. ,,Duidelijkheid in wetgeving is Hongkongs sterke punt in de regio. Als dat komt te vervallen, is er voor vele ondernemers niet langer reden meer om de hoge onroerend-goedprijzen te trotseren.''

Zo zijn banken onder andere bang dat economische informatie die investeerders over China nodig hebben mogelijk onder de staatsgeheimen komt te vallen. ,,Wij in Hongkong moeten ons sterk maken voor de principes waaronder Hongkong zich ontwikkelde en kon groeien tot wat het nu is'', zegt David Li, een vertegenwoordiger van de banken in de Legco, Hongkongs versie van een parlement. ,,De wet zoals die wordt voorgesteld betekent een zware slag voor de toch al heel zwakke economie.''

Maar de bevolking van Hongkong heeft er weinig over in te brengen. Dat maakte de verantwoordelijke bestuurder voor veiligheid in Hongkong, Regina Ip, eerder uiterst bondig duidelijk. ,,Ik geloof niet dat democratie de oplossing is. Hitler was ook democratisch gekozen en vermoordde 7 miljoen Joden'', zei ze over het besluitvormingsproces.