Een feestje van de democratie

De peilingen wijzen erop dat veel kiezers terugkeren in oude sporen. De krachtsverhoudingen zoals die zich aftekenen geven een vertrouwd beeld. Dat wordt nog beter zichtbaar op de schaal van Daalder, de vader van de politieke wetenschap in Nederland. Daarop is te zien dat het linkse en rechtse blok dat hij onderscheidde, in de afgelopen decennia nauwelijks in omvang zijn veranderd. Er zijn wel forse verschuivingen, maar die doen zich vooral binnen de blokken voor.

De conclusie kan zijn dat de kiezers vinden dat de politici na de waarschuwing vorig jaar hun lesje hebben geleerd of dusdanig blijk geven van beterschap dat ze het vertrouwen weer waard zijn. Vermoedelijk is die gevolgtrekking iets te vlot. Net zo goed kan de overwegende opvatting zijn dat we met de nieuwe politiek van de LPF nog verder van huis zijn en dat de oude partijen met hun gebreken zijn te verkiezen.

Hoe dan ook is er geen reden de kiezer voor wispelturig te houden. De indruk is veel meer dat de hij weet wat hij doet. De korte campagne heeft laten zien dat de oude politici dat onderkennen en hun best doen de verbroken verbindingen te herstellen. De campagne stemt lang niet alleen gelukkig, de politici geven wel ernstig blijk van het besef dat de politiek niet hun exclusieve bezit is maar alleen kan bestaan in een vitale wisselwerking met de burgers. Er moet daarom niet te preuts of smalend worden gedaan over pogingen van politici om daarop in te spelen ook al vallen die soms buiten de geijkte vormen.

De wil tot verandering is ook gebleken uit pogingen van partijen de interne democratie te herstellen. Hoe gunstig dat kan uitpakken, bewijst PvdA-aanvoerder Bos, de eerste lijsttrekker sinds lang die in een onderlinge krachtmeting met concurrenten het vertrouwen van zijn partij heeft veroverd. Het is onzin zijn snelle opmars alleen daaraan toe te schrijven, maar door dit op eigen kracht verworven mandaat kon hij zich wel met volle overtuiging in de verkiezingsstrijd werpen. Deze openlijke verkiezing van de lijsttrekker doorbrak ook de hovelingencultuur, die de afgelopen jaren voor partijen als CDA en PvdA zo fnuikend is gebleken.

Sommige mensen halen op de verkiezingsdag gebak in huis om het feest van de democratie te vieren. Dat hoeven ze vandaag zeker niet te laten.