De boekhouding van geen partij deugt

CDA, VVD en PvdA voeren nu al ruim twee weken een voor kiezers schier onvolgbare discussie over hun nieuwste bezuinigingsplannen. Het CDA verwijt de PvdA 'niet solide' te zijn, de VVD noemt deze partij 'onbetrouwbaar' en de PvdA noemt al die kritiek onzin. Wie heeft er nu gelijk?

DEN HAAG - Om de waarheid boven te krijgen, wilden CDA en PvdA gisteren het Centraal Planbureau als jury inhuren. Maar dit instituut heeft daarvoor gepast. ,,CDA en PvdA wisten dondersgoed dat het CPB zich hiervoor niet leent'', zegt een woordvoerder. Al in december had het planbureau aangegeven, dat er onvoldoende tijd was om alle hernieuwde verkiezingsprogramma's door te rekenen voor 22 januari. Het CDA kwam gistermorgen bovendien met zo'n lange lijst vragen bij CPB-directeur Don, dat het feitelijk om een volledige doorrekening ging.

Dat neemt niet weg dat het CPB nogal wat gaten zou kunnen slaan in de miljardenbezuinigingen die CDA, VVD en PvdA opvoeren. Zo boeken ze alle bij voorbaat een miljardenbezuiniging in voor de jarenlange loonmatiging van werknemers. Maar bij het CPB geldt al jaren: de politiek gáát niet over loonmatiging, maar sociale partners. En dus mogen politieke partijen loonmatiging niet als bezuiniging opvoeren. Partijen kunnen wel voorstellen de lonen te matigen van ambtenaren. En ze kunnen de koppeling tussen lonen en uitkeringen schrappen. CDA en PvdA reppen daar echter niet van in hun voorstellen. De VVD houdt de ontkoppeling als 'optie' achter de hand. Maar ook dat is in CPB-termen te vaag. De VVD heeft met Zalm zowel een oud-CPB-directeur als een minister van financiën in huis. Dus weet die partij heel goed dat de opgevoerde 4 miljard euro bezuiniging via loonmatiging onhaalbaar is.

Partijen voeren verder een aantal lovenswaardige, maar vage bezuinigingen op. Zo boekt het CDA voor vermindering van ziekteverzuim al 700 miljoen euro in. Maar hoe de christen-democraten dat willen realiseren, is niet duidelijk. En dus zal het CPB in een doorrekening dit bedrag niet accepteren.

Een ander vaag doel van alle drie is het verminderen van bureaucratie. Ook dat zou weer een forse bezuiniging opleveren. Minder bureaucratie blijft een mooi streven, maar het CPB schrapt ook deze bezuinigingen, zolang partijen niet daadwerkelijk maatregelen voorstellen om dat te bereiken. En opnieuw: geen van de partijen komt met concrete voorstellen.

Met het plan wat staatssecretarissen te schrappen en ministeries samen te voegen, maakt het CDA daar nu hooguit een begin mee.

Kortom, alle drie de partijen maken zich schuldig aan het voorspiegelen van onrealistische bezuinigingsvoorstellen. En als die worden geschrapt, dan bereiken noch VVD, noch CDA en PvdA hun wens dat er in 2007 een overschot op de begoting moet zijn. Niet voor niets circuleert er sinds kort een boekhoudkundig rekensommetje van het ministerie van financiën met deze strekking.

Dat CDA, VVD en inmiddels ook GroenLinks en de SP vooral de PvdA aanvallen op haar voorstellen, heeft niets met de bezuinigingen te maken. Die aanval gaat vooral over de ingeboekte extra uitgaven van 2 miljard euro die de sociaal-democraten voorstellen. Lijsttrekker Wouter Bos geeft dat geld in de diverse politieke debatten steeds weer aan wat anders uit: zo wil de partij de uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking weer terugbrengen tot 1 procent van het bruto binnenlands product: Kosten 1 miljard euro. Aan cultuur moet ook 1 procent van de rijksuitgaven worden besteed: 100 miljoen euro. De bezuinigingen op Melkertbanen, de bijstand en de WAO moeten worden teruggedraaid (2 miljard euro). En tot slot wil de partij gerichte lastenverlichting geven aan bedrijven om arbeid goedkoper te maken (1 miljard).

Wie de bedragen bij elkaar optelt, weet direct dat de PvdA niet al deze toezeggingen kan waarmaken. Daarvoor heb je geen CPB nodig.