Inschattingsfout met verstrekkend gevolg

In de Spaanse competitie is Barcelona bezig aan het magerste seizoen sinds mensenheugenis. De teruggekeerde trainer Louis van Gaal lijkt een inschattingsfout met verstrekkende gevolgen te hebben gemaakt.

AMSTERDAM - Het is behoorlijk potsierlijk als Louis van Gaal zegt dat hij ondanks alles de best denkbare trainer voor Barcelona is. Goed, hij moet zich behelpen met een onevenwichtige ploeg. Maar zou een andere coach er, bijvoorbeeld door de defensie steviger te bemannen, toch niet iets meer dan 23 punten uit 18 duels in de competitie mee hebben kunnen bemachtigen?

Hij zei het in december ten tijde van de vorige crisis: dat hij toch de best denkbare trainer is. Nu zegt hij het niet meer, openlijk althans niet. Nu zei Van Gaal, ooit een origineel en prikkelend redenaar, getekend na de 2-4 nederlaag tegen Valencia, dat elk woord van hem er één te veel zou zijn.

Even potsierlijk is het dat de spelers zeggen dat Van Gaal de beste trainer voor Barcelona is. Het ligt niet aan hem, het ligt aan ons, prevelen aanvoerder Luis Enrique en de zijnen. Wees dan een kerel en lever een deel van je salaris in.

Maar zulke kerels zijn het natuurlijk niet. Ze zeggen dat Van Gaal hen kent en dus als beste weet hoe hij hen moet aanpakken -en er blijkt niets van. Op een enkele oprisping na werkt Barcelona zijn wedstrijden bij voortduring plichtmatig af, zonder zichtbare vreugde en geestdrift -zorgwekkender kan het voor een trainer niet zijn.

Voor wie Barcelona begin augustus in het Amsterdam-toernooi de eerste schreden in het nieuwe seizoen zag zetten, wekt de sportieve tegenspoed geen verbazing. Een zware zo niet onmogelijke klus kon Van Gaal toen al worden voorspeld.

Wie de afscheidsrede van Van Gaal als bondscoach in herinnering roept kan bovendien de verleiding nauwelijks weerstaan mede daarin een mentale verklaring voor Barça's onmacht te zoeken. Van Gaal toonde zich destijds ogenschijnlijk tot in het diepst van zijn ziel gekwetst door de Oranje-internationals. Vijf van hen zag hij een halfjaar later terug bij Barcelona.

Hoe kon de gekrenkte coach nog optimaal samenwerken met spelers die zijn aanpak, in zijn geval zijn filosofie, hadden bekritiseerd? Van Gaal en de spelers wuifden de gerechtvaardigde vraag weg -en hielden daarmee vooral elkaar voor de gek. Het werkt niet meer of nauwelijks nog: Van Gaal gesticulerend tegen Frank de Boer in diens nadagen, of tegen Cocu, de onberispelijke doch nimmer doorslaggevende middenvelder.

Van Gaal zocht de verfrissing niet in personele ingrepen, maar in tactische variaties. Zo verfrissend als hij wilde doen geloven waren ze echter niet: met een variabele bezetting op de flanken volgde hij slechts de mondiale mode. Met betere spelers dan nu, dat wel, deed Cruijff tien jaar geleden bij Barcelona niet anders, slim genoeg om er nauwelijks woorden aan vuil te maken.

Het lijkt erop dat onberedeneerbare geldingsdrang Van Gaal aanzette tot een inschattingsfout met verstrekkend gevolg. Hij is door de hoogte van zijn afkoopsom (zes miljoen euro) veroordeeld tot een club die hem financieel geen verbeteringen te offreren heeft. Maar de tijd dringt, gezien zijn voornemen om in 2006 als coach terug te treden.

Van Gaal heeft zich als vakman bewezen, maar vooral in omstandigheden die niet meer zullen terugkeren: als goeddeels ongestoorde opbouwwerker bij Ajax. Na het WK-echec met Oranje is hij een gebrandmerkte vakman, en inmiddels dreigt het gevaar dat hij bovenal de boeken zal ingaan als een eenzijdige vakman, verzand uiteindelijk door een gebrek aan lenigheid van geest.

Waar kan hij het heil nog verwachten als straks ook de glans verbleekt in de Champions League, waarin mede dankzij een niet al te zware loting alle acht groepsduels werden gewonnen? Nu tekent zich het demasqué af van een gewezen succescoach, tot een vale schim uit het verleden -een onwaardig proces dat Van Gaal zichzelf in hoge mate dient aan te rekenen.