Betogingen teken aan de wand voor Megawati

Al meer dan twee weken zijn in Indonesië grote demonstraties gaande tegen een serie prijsverhogingen. Niet alleen studenten en gewone burgers verzetten zich tegen het economisch beleid van de regering van president Megawati, maar ook de werkgevers zijn het beu. Zeker buitenlandse bedrijven: zij ontvluchten het land.

JAKARTA - 'Een tactische blunder', noemt econoom Pande Radja Silalahi van het onafhankelijke wetenschappelijke instituut CSIS de prijsverhogingen die president Megawati tijdens haar partijfeestje op oudejaarsavond afkondigde. Een dag daarvoor had ze een decreet ondertekend waarin ze eigenaren van grote bedrijven, die tijdens het uitbreken van de crisis in 1997 miljarden bij de staat leenden en tot nu toe nooit terugbetaalden, van strafvervolging ontsloeg als ze het geld retourneren. De grootste wanbetalers zitten echter in het buitenland.

Volgens velen laat Megawati's partij hen nu lopen in ruil voor een bijdrage in de partijkas. 'Arresteer de corruptieplegers en blijf van onze roepia's af', staat op een spandoek van een groepje demonstrerende huisvrouwen voor het presidentiële paleis.

Corruptie blijft volgens Silalahi een van de grootste obstakels om de economie uit het dal te halen. Megawati beloofde tijdens haar aantreden bestrijding van corruptie tot speerpunt van haar beleid te maken. Maar volgens politieke analisten zijn de smeergeldpraktijken juist toegenomen. Veel zakenmensen stellen zelfs dat de corruptie erger is dan onder president Soeharto.

Voor buitenlandse investeerders is de toegenomen corruptie een belangrijke reden om te vertrekken. Vorig jaar namen de buitenlandse investeringen met ruim 35 procent af. Ook de onbetrouwbare rechterlijke macht veroorzaakt problemen. Vorig jaar verklaarden drie rechters een Canadees verzekeringsbedrijf failliet vanwege een zakelijk akkefietje met een voormalige Indonesische compagnon. Uit onderzoek bleek dat de rechters waren omgekocht.

,,Het investeringsklimaat in Indonesië is niet goed. Deze regering pakt de rechtsongelijkheid onvoldoende aan. Een investeerder is niet bang om risico's te nemen. Maar als je als ondernemer je recht niet kunt halen vanwege een corrupte rechter, ben je nergens'', zegt een Nederlandse zakenman.

De regering neemt volgens econoom Silalahi de kritiek van het bedrijfsleven niet serieus. ,,Toen de Japanse multinational Sony in december uit Indonesië vertrok, riep minister Nuwa Wea van arbeidszaken het volk op producten van dat bedrijf te boycotten. Maar de regering had beter met Sonyom de tafel kunnen gaan zitten.''

Niet alleen het internationale bedrijfsleven, ook Indonesische zakenmensen mijden het eigen land: ze investeerden minder dan de helft van het jaar ervoor. ,,Ik sprak de minister van arbeidszaken aan op het feit dat ook Indonesiërs vaker hun fabrieken naar landen als Singapore, Vietnam en Maleisië verplaatsen. Zijn antwoord luidde dat hij niet zo geïnteresseerd was in statistieken'', vertelt Silalahi.

Bedrijven klagen over de arbeidsonrust in Indonesië. Er wordt te vaak gestaakt, waardoor de productie hapert. Bedrijven vertrekken ook wegens de gestegen arbeidskosten. Het minimum-maandsalaris in Jakarta bedraagt momenteel 66 euro. In China en Vietnam liggen de salarissen een stuk lager.

,,Ik ben er heilig van overtuigd dat Indonesië, net als Maleisië, in staat moet zijn om uit de crisis te komen'', zegt Silalahi stellig. ,,Maar dan moet eerst de coördinatie binnen het kabinet verbeteren. De ministers maken te veel ruzie met elkaar. President Megawati is wellicht een eerlijke vrouw, maar ze heeft niet de kwaliteiten van een leider.''

President Soeharto werd in 1998 gedwongen om op te stappen nadat studenten wekenlang tegen zijn slechte economische beleid demonstreerden. President Wahid werd in 2001 mede ten val gebracht omdat hij niet in staat was de financiële crisis op te lossen.

Met president Megawati aan het roer gaat opnieuw het volk de straat op. ,,We kunnen niet weer een president naar huis sturen. Bovendien is ze niet alleen verantwoordelijk'', zegt Silalahi. ,,Maar ze kan beter de eer aan zichzelf houden door zich niet meer herkiesbaar te stellen. Misschien keert de rust in Indonesië dan weer even terug.''