Hoogervorst: Laten de mensen nog maar een tijdje bang zijn

Het doembeeld van 1 miljoen arbeidsongeschikten blijft Nederland bespaard. Voor het eerst in jaren kwamen vorig jaar minder nieuwe mensen in de WAO, zo meldde uitkeringsinstelling UWV donderdag.

Weliswaar stijgt het totale aantal WAO-uitkeringen nog steeds, maar er komen steeds minder nieuwe arbeidsongeschikten bij. Het aantal uitkeringen (nu 990000) zal tot 2005 nog stijgen tot 995000 en daarna afnemen, zo verwacht de uitkeringsinstelling. Over de oorzaken durft niemand nog harde uitspraken te doen. UWV-topman Joustra denkt dat de nieuwe, strengere wetgeving die per 1 april is ingevoerd zijn schaduw vooruit heeft geworpen. Volgens de nieuwe wet Poortwachter moeten werkgever en werknemer samen alles doen om ziekteverzuim te voorkomen en zonodig aangepast werk te regelen. Alleen dan wordt nog een WAO-uitkering gegeven. Bedrijven met meer dan 25 werknemers krijgen ook nog altijd een boete als een werknemer de WAO ingaat.

In een aantal sectoren is het aantal nieuwe uitkeringen fors gedaald. Koploper is de bankwereld, daar daalde de WAO-instroom met 11,4 procent. Maar ook in de bouw, de chemie en uitzendsector kregen minder werknemers een uitkering.

,,Grote banken hebben de afgelopen twee jaar veel aandacht besteed aan rsi (muisarm)'', zegt bestuurder Huug Gorter van FNV Bondgenoten. ,,Werknemers hebben voorlichting gekregen hoe ze moeten zitten en typen.''

De toegenomen claimcultuur van werknemers die rsi-schade op hun baas willen verhalen, kan meespelen, denkt hij. ,,Maar voornaamste reden is de kostenpost die een zieke werknemer vormt voor zijn werkgever. Hij moet een jaar ziekengeld betalen en een boete.''

Ook in de chemie daalt de WAO-instroom. ,,De sector doet veel aan de veiligheid'', zegt Egbert Schellenberg, bestuurder bij FNV Bondgenoten. ,,De chemie is gewend snel in te spelen op veranderende regels op het gebied van milieu, veiligheid en arbeidsomstandigheden. Dat hebben ze waarschijnlijk met de wet Poortwachter ook gedaan.''

Volgens minister Hoogervorst van financiën -oud-staatssecretaris sociale zaken en vier jaar lang verantwoordelijk geweest voor de WAO in het vorige kabinet- is de daling van de WAO niet alleen te danken aan de invoering van de door hemzelf ingevoerde Wet Poortwachter. ,,De eerlijkheid gebied te zeggen dat er meer redenen zijn'', zei de bewindsman deze week op campagne in Amsterdam.

Hoogervorst denkt dat slechts een kwart van de daling wordt veroorzaakt door de preventieve maatregelen zoals 'zijn eigen' wet Poortwachter. De andere 25 procent komt door de boetes die werkgevers moeten betalen voor elke werknemer die in de WAO beland, de zogeheten wet Pemba. Sinds vorig jaar kost deze wet de werkgevers echt veel geld.

Maar de belangrijkste reden voor de daling is volgens Hoogervorst dat de economische ontwikkeling vorig jaar is gestagneerd. ,,En traditioneel melden werknemers zich dan minder makkelijk ziek. Ze zijn banger hun baan kwijt te raken. Mensen weten dat het straks helemaal niet meer aantrekkelijk is om in de WAO te raken.'' Maar de daling is volgens hem geen reden om de geplande ingrepen in de WAO te stoppen. ,,Laten de mensen nog maar een tijdje bang zijn'', aldus Hoogervorst.