Benelux ziet niets in fulltime president Europese Unie

De Benelux bundelt de krachten in het verzet tegen de Frans-Duitse voorstellen voor Europese hervormingen. De leden van de Europese Conventie krijgen vandaag en morgen de gelegenheid om te reageren op de plannen, waarbij ondermeer sprake is van een fulltime Europese president.

BRUSSEL - Weegt de stem van middelgrote en kleine landen wel zwaar genoeg door in de Europese Conventie? De meeste kleinere landen zijn niet blij met het Frans-Duitse plan. ,,Wij worden daar niet vrolijk van'', beaamt de woordvoerder van staatssecretaris Nicolai van Europese zaken. Nederland is geen voorstander van een EU-president, naast de voorzitter van de Europese Commissie. Twee kapiteins op een schip is teveel van het goede, zegt Den Haag.

Als het aan Frankrijk en Duitsland ligt krijgt de Europese raad van regeringsleiders een fulltime voorzitter, die telkens voor een periode van 2,5 tot vijf jaar wordt benoemd. Daardoor wordt het roterende voorzitterschap, waarbij iedere zes maanden een ander land het roer overneemt, afgeschaft. Parijs en Berlijn willen verder ook een Europese minister van buitenlandse zaken.

Spanje, Groot-Brittannië en Denemarken steunen het voornemen om de Raad van ministers grondig te hervormen. De kleine landen, waaronder Nederland, vrezen dat met deze voorstellen de macht van de Europese Commissie wordt uitgehold. En dat het tempo van Europese integratie ook in de toekomst teveel een zaak blijft van de (grote) lidstaten en hun regeringen.

In dit verband kan het nuttig zijn om namens Nederland een minister of staatssecretaris naar de conventie te sturen. VVD-kamerlid Gijs de Vries, die in oktober Hans van Mierlo verving, is momenteel de Nederlandse afgevaardigde. Maar steeds meer lidstaten laten zich vertegenwoordigen door een minister of vice-premier. Dat is onder meer het geval voor Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Ook Griekenland heeft dat voorbeeld gevolgd. De Britse minister van Wales, Peter Hain, speelt vanaf het begin een belangrijke rol in de conventie, de denktank die onderzoekt hoe de Europese instellingen het best kunnen functioneren in een Unie met steeds meer leden.

Verwacht wordt dat bewindslieden van deze grote landen in het debat van vandaag en morgen de Frans-Duitse voorstellen volmondig zullen steunen. Ook de Franse voorzitter van de conventie, Valérie Giscard d'Estaing wordt door Parijs en Berlijn op zijn wenken bediend.

Volgens de woordvoerder van staatssecretaris Atzo Nicolai (VVD) van Europese zaken is er geen indicatie dat Nederland zijn afgevaardigde zal vervangen om meer gewicht in de schaal te leggen. ,,Wij concentreren ons op de inhoud, niet op de poppetjes'', zegt hij.

Het kabinet heeft vrijdag de Frans-Duitse plannen besproken. ,,Wij maken ons grote zorgen'', aldus de zegsman. Nederland wil het evenwicht behouden tussen de vier belangrijkste Europese instellingen: het Europese Hof, de Europese Raad, het Europees parlement en de Europese Commissie. Daarnaast wil Den Haag deze instituties versterken met het oog op de uitbreiding. Maar de fulltime Europese president is echt een stap te ver, vindt Nederland.

Staatssecretaris Nicolai heeft België en Luxemburg gevraagd om zich krachtig te verzetten tegen de voorgestelde hervormingen. Luxemburg, dat momenteel voorzitter is van de Benelux, bereidt een gezamenlijk standpunt voor.

CDA-europarlementariër Hanja Maij-Weggen, die het Europees parlement in de conventie vertegenwoordigt, meent dat Nederland met De Vries een goed ingewerkte spreekbuis heeft. ,,Het lijkt me geen goed idee om opnieuw te gaan wisselen. Tussen nu en half maart komen alle teksten voor de Europese grondwet op tafel. Pas daarna beginnen de harde onderhandelingen. De nieuwe coalitie in Den Haag moet maar kijken welke kant het op gaat'', is haar advies.

Maij ziet in de conventie overigens geen meerderheid voor de Franse-Duitse voorstellen. ,,Ik verzeker u dat het plan Schröder-Chirac op veel weerstand stuit. En er is absoluut een brede consensus nodig aan het eind van de rit, voordat we in juni het concept voor een Europese grondwet aanbieden aan de Europese regeringsleiders.''

Toch is ook de Europese Volkspartij (EVP), de fractie waartoe Maij behoord, verdeeld. Enkele maanden geleden benadrukte de EVP nog dat er geen sprake kan zijn van een fulltime voorzitter van de Europese Raad. Maar enkele prominente leden, onder zie de Spaanse premier Jos-Maria Aznar, steunen het voornemen om een vaste voorzitter te kiezen. De Spanjaard wordt zelf genoemd als kandidaat voor de nieuwe post.