Snoep bij kassa's verruild voor mandarijnen

KOPENHAGEN - Ook al hebben Scandinavische campagnes voor vetarme voeding succes gehad, toch wordt de bevolking dikker door te veel eten en gebrek aan lichaamsbeweging. In Denemarken gaan nu de supermarkten een steentje bijdragen in de strijd tegen het overgewicht. Er komt fruit bij de kassa's, in plaats van snoep.

,,De klanten kopen de meeste snoep op de snoepafdelingen en niet bij de kassa's. Maar vanwege de belangrijke symboolwaarde, werken wij er nu aan om het snoep bij de kassa's te verruilen voor fruit'', zegt Jens Juul Nielsen, persvoorlichter van een grote Deense supermarktketen.

Fruit bij de kassa's is één initiatief. Andere voorstellen zijn voorlopig gestrand. Zoals het idee voor een waarschuwingssticker op fastfood, net zoals bij sigaretten, of een verbod voor kinderreclames voor snoep. Juist de situatie van de kinderen is verontrustend, zeggen Deense experts. Tien procent van de negenjarigen bevindt zich door hun gewicht in de gevarenzone voor ernstige gezondheidsproblemen, zoals suikerziekte.

'Zes per dag' heet de fruit- en groentecampagne in Denemarken. Op veel Deense scholen kunnen leerlingen al een fruitabonnement nemen, een regeling die vergelijkbaar is met de schoolmelk. Vooral het snackzakje met schoongemaakte miniworteltjes is populair.

Opvallend is dat het Deense advies voor meer lichaamsbeweging goed aanslaat bij ouderen in de leeftijdsgroep 50 tot 70. Zelfs één op de drie zeventigjarigen doet regelmatig aan sport. In Kopenhagen kan een argeloze wandelaar de zogenaamde 'rollator-groep', 'stokken-groep' of 'Walk-Talk'-groep tegenkomen. Deze wandelgroepen voor ouderen zijn opgezet door centra van de 'Gezonde Stad', gemeentelijke voorposten die voorlichting geven en cursussen organiseren op het gebied van gezondheid.

De jeugd is minder makkelijk in beweging te krijgen. Groepsleider Johnny Christiansen van naschoolse opvang Kaernehuset (het Karnehuis) heeft daar ervaring mee: ,,Ze zitten op school en daarna achter de computer''.

Christiansen helpt op eigen initiatief zes dikke kinderen van september 2002 tot mei 2003. ,,Ik ben ermee begonnen omdat een paar kinderen vertelden dat ze op school werden gepest.'' De groepsleider klopte aan bij de gemeente en kreeg 500 euro om zijn plan te realiseren. ,,Het allermoeilijkste vond ik om tegen de ouders te zeggen: je kind is te dik. Met dat soort dingen bemoeien we ons normaal gesproken niet.''

Christiansen concentreert zich op gezond voedsel en een gezonde levensstijl, het afvallen komt daarna. ,,Drie keer per week gaan we sporten. Wandelen, joggen, zwemmen of squashen. Een keer per week maken de kinderen een avondmaaltijd. Zij kiezen een recept uit, doen boodschappen, koken en nemen het eten mee naar huis. In de eerste maand gebeurde er niets. Maar in de tweede maand meldden zich spontaan twee moeders aan en daarna ging het snel. Niet alleen bij de kinderen vlogen de kilo's eraf, ook bij de moeders. Het project heeft effect op alle tachtig kinderen hier. Op verzoek van de kinderen hebben we nu twee snoepvrije dagen per week ingevoerd.''

Christiansen meent dat hij kinderen bereikt waar gezondheidscampagnes geen vat op hebben. ,,Kinderen en ouders staan misschien afwijzender tegenover de schooldokter of schoolpsycholoog. Hier is de sfeer informeel, ze komen hier in hun vrije tijd en dat maakt het makkelijker voor de ouders om mee te doen. Wij hebben het volle vertrouwen van kinderen en ouders en dat is een uitstekend uitgangspunt'', aldus Christiansen.

In maart presenteert de Deense overheid het lang verwachte nationale plan tegen ernstig overgewicht. Een speciale rol in dat plan krijgen kinderdagverblijven, scholen, naschoolse opvang en de werkplek, of te wel de plaatsen waar de Denen de meeste uren doorbrengen. Gezonder voedsel in de bedrijfskantine is niet genoeg. Werknemers moeten hun levensstijl onder de loep nemen en zonodig met collega's afspreken om meer te bewegen.