Oekraïne tovert landmijnen om in speelgoed

Nog niet zo lang geleden werden er landmijnen gemaakt. Nu worden ze er ontmanteld. De chemische fabriek in het Oekraïense Donetsk tovert het oorlogstuig om tot speelgoed. Kinderen in Oekraïense weeshuizen spelen daardoor met plastic vogels die een leven als landmijn achter de rug hebben.

De metamorfose is te danken aan de Navo, die 800000 euro heeft uitgetrokken voor de demilitarisering van Oekraïne, dat met 6,4 miljoen landmijnen beschikt over het op drie na grootste arsenaal ter wereld. De wapenfabrieken moeten omschakelen naar de productie van vreedzamer artikelen: emmers, schepjes, plastic vogels en ander eenvoudig speelgoed.

,,Ik stelde mezelf altijd de vraag: wat vertel ik mijn kinderen over mijn werk?'' zegt Lena Kazakova, die veertien jaar geleden in de fabriek in Donetsk aan het werk ging. Haar tweeling werd in hetzelfde jaar geboren. ,,Ik verzon altijd maar iets. Maar nu kan ik mijn meiden iets positiefs vertellen: wij redden hier mensenlevens. Daar word ik heel blij van.''

Kazakova is een van de negen vrouwen die gespecialiseerd zijn in het openen van landmijnen en het verwijderen van de explosieve lading. Iedere dag gaat er een hoeveelheid landmijnen van de opslagplaats naar een werkruimte, waar zij eerst door een van de vrouwen nauwkeurig worden gecontroleerd. Ook haalt zij het ontstekingsmechanisme eruit.

Dan gaan de mijnen door naar een tafel waar een paar vrouwen in witte laboratoriumjassen ze openwrikken en enkele onderdelen verwijderen. In een pneumatisch apparaat worden de explosieven uit de mijnen geperst. De explosieven en het resterende plastic worden schoongemaakt om gerecycled te worden.

De ontmanteling kost tien minuten per mijn. In de opslagruimte liggen er nog zo'n 400000. Voorlopig zijn de vrouwen dus nog niet klaar, maar daardoor laten zij zich niet ontmoedigen.

,,Ik heb nooit kunnen dromen dat ik dit werk zou doen'', zegt Natalia Voloelina, al 23 jaar werkzaam in de fabriek. ,,Het is de meest bevredigende baan die ik ooit heb gehad.''

Het plastic gaat naar de afdeling van de fabriek waar vroeger al speelgoed werd gemaakt. De productie werd stilgelegd toen Oekraïne na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 onafhankelijk werd. De staatssteun viel weg, waarna bleek dat de fabriek niet was opgewassen tegen goedkoop speelgoed van elders uit de wereld.

Met de Navo-steun lukt het voorlopig wel. En wie weet, droomt hoofdingenieur Grigorij Volodsjenko voor zich uit, ,,misschien helpen we straks Amerika wel bij het vernietigen van landmijnen.''