Odie van Eupen: 'Buiten mijn boekje'

Theresia Jager (25) en Odie van Eupen (26) zijn de winnaars van de Trouw Talentprijs, de prijs voor leraren in opleiding die een vernieuwend idee voor het onderwijs hebben uitgewerkt. Zowel Theresia als Odie ontwierpen een leerlinggeörienteerd, educatief gezelsschapsspel. Het kostte hen veel tijd en moeite, maar ze deden het graag. Een tweede innoverend project zal er niet gauw komen. ,,Het onderwijs biedt daarvoor te weinig mogelijkheden'', aldus de twee. Maandagavond krijgen de jonge ontwerpers hun prijs - 1000 euro en een bronzen trofee - uit handen van Maria van der Hoeven, de demissionair minister van onderwijs. De Trouw Talentprijs is een onderdeel van de Nationale Onderwijsprijs die tweejaarlijks door het INOP (Instituut voor Nationale Onderwijs Promotie) wordt verzorgd.

Hoe krijg je vmbo-scholieren enthousiast voor literatuur? Odie van Eupen (26) uit Rotterdam denkt met haar project 'Buiten mijn boekje, een reis door Fictio', de belangstelling van deze leerlingen te kunnen wekken. ,,Mijn leermethode speelt in op hun belevingswereld, en doordat ik het gevarieerd heb aangepakt, is het volgens mij heel aantrekkelijk voor vmbo-leerlingen.''

Odie ontwierp tijdens haar afstuderen een koffer met daarin onder meer een kaart van de wereld Fictio. In groepjes van vier 'reizen' eerstejaars vmbo'ers eens in de twee weken langs acht landen met elk opdrachten over een bepaalde vorm van fictieve literatuur, zoals detectives, griezelverhalen, romannetjes en sprookjes. In elk land moeten ze opdrachten doen die samenhangen met het genre. Aan het einde stelt de douane (de docent) vragen over wat de leerlingen onderweg hebben geleerd.

De jury was vooral te spreken over de uitgebreide aanpak van haar afstudeerproject (waarvoor ze een 8 kreeg van de Fontys Lerarenopleiding in Sittard). ,,Ze heeft allerlei boekwerken gemaakt, zowel voor de docenten met praktische aanwijzingen, antwoorden en uitwerkingen bij de opdrachten, als een theorieboek en een werkboek voor de leerling'', aldus de jury. Verder zitten er onder meer video's in de koffer, cassetes en een schatkistje. Odie is er dan ook lang mee bezig geweest: non-stop vier maanden. ,,En ik kan er zo nog een jaar aan werken.''

,,Ik kon mijn creativiteit en fantasie er helemaal in kwijt. Ik koos bewust voor het onderdeel fictie van het vak Nederlands, omdat ik het belangrijk vind dat er in het onderwijs aandacht wordt besteed aan emoties en persoonlijke relaties. Zeker in het vmbo, en dat gebeurt nu nog veel te weinig.'' Met het enige kritiekpuntje van de jury - 'deze leermethode lijkt ons voor vmbo'ers best wel moeilijk, het is eerder iets voor havo' - is Odie het niet eens. ,,Het spel is overzichtelijk genoeg.''

Vanwege het tekort aan ruimte en tijd voor leraren om buiten het lesprogramma om activiteiten te bedenken en organiseren, heeft de Rotterdamse weinig zin het onderwijs in te gaan. ,,Van bovenaf krijg je te veel opgelegd wat niets te maken heeft met vakinhoudelijke zaken. Het draait tegenwoordig om kerndoelen en teamwork. Allerlei slechte leermethodes - de een na de ander - worden ingevoerd en de leerlingen worden vergeten. Ik mag het misschien niet zeggen, maar dat maakt het vak niet echt aantrekkelijk voor aankomende docenten.''

Waarom heeft ze eigenlijk voor een lerarenopleiding gekozen? ,,Ik ben breed geïnteresseerd. Ik wilde aanvankelijk geneeskunde studeren, maar werd uitgeloot. Toen twijfelde ik tussen rechten en Nederlands. Het werd het laatste. Dat beviel zo goed dat ik besloot te blijven. Vooral het omgaan met kinderen vond ik leuk. Dat lijkt misschien makkelijk, maar is het zeker niet. Tijdens mijn stage kwam ik er achter dat je vooral in de derde klas op het vmbo je je handen vol hebt met het houden van orde. Al heb ik daar ook veel gelachen hoor.''

Odie doet nu de tweejarige vervolgstudie communicatie- en informatiewetenschappen. Als bijbaantje werkt ze in een bibliotheek. ,,Daar wil ik uiteindelijk niet blijven. Ik weet niet wat ik ga doen. Als het mogelijk is zou ik graag een intermediair worden tussen scholen en uitgeverijen die zich bezig kan houden met allerlei projecten.''

De 1000 euro zou ze daarom ook gerust willen steken in haar afstudeerproject. ,,Als er een uitgever is die er wat in ziet....'' En anders? ,,Ik heb er nog niet echt over nagedacht, maar misschien ga ik mijn rijbewijs maar eens halen.''