Leger Turkije ageert tegen 'islamitisch activisme'

ANKARA - Het Turkse leger heeft de regering van het land ervan beschuldigd islamitisch activisme aan te moedigen. Het is het eerste blijk van spanning tussen het in november aangetreden islamitische AKP-bewind en de invloedrijke militairen.

De chef-staf van de strijdkrachten, generaal Hilmi Ozkok, kwam met zijn opmerkingen nadat het leger verscheidene officieren de laan uit had gestuurd vanwege 'islamitische agitatie'.

Premier Gül van de AKP-regering tekende formeel een voorbehoud aan bij dit besluit toen hij het vorige maand ondertekende. Zijn bezwaren golden naar eigen zeggen het feit dat er geen beroep mogelijk is als militairen uit het leger worden gezet.

Volgens generaal Ozkok heeft premier Gül door zijn oppositie ,,zonder enige twijfel anti-seculiere activiteiten gestimuleerd''. ,,De Turkse strijdkrachten worden al jarenlang gezien als een obstakel voor anti-secularisme en zijn daarom doelwit. Anti-secularisten hebben op alle mogelijke manieren getracht de strijdkrachten te infiltreren'', aldus Hilmi Ozkok gisteren.

Het leger beschouwt zich als de hoeder van de niet-religieuze grondslag van de Turkse staat en heeft sinds 1960 al drie keer burgerregeringen opzijgeschoven. In 1997 dwongen militairen de eerste door islamieten geleide regering naar huis. Ook voor de verkiezingen van november waarschuwde generaal Ozkok dat het leger de staat zou beschermen tegen de radicale islam.

De AKP komt voort uit de gematigde vleugels van twee islamitische partijen die werden verboden. De partij behaalde bij de verkiezingen van november een absolute meerderheid in het parlement, en heeft sindsdien geprobeerd te laten zien dat de islamitische grondslag geen beletsel is voor een gematigde, westers georiënteerde agenda. De AKP streeft naar snelle toetreding tot de Europese Unie, en probeert die onder meer met nieuwe wetgeving ter verbetering van de mensenrechten dichterbij te brengen.

Maar het leger liet gisteren merken de ontwikkelingen wantrouwend te volgen. Ozkok zei ook dat het Turkse leger niet zal toelaten dat er een einde komt aan het verbod op het dragen van een hoofddoek op scholen, universiteiten en overheidsgebouwen. Vóór de verkiezingen had Abdullah Gül gezegd te streven naar een einde op dit verbod, al is hij er als premier niet meer op teruggekomen.

,,We respecteren het geloof en het belijden daarvan in de privésfeer. (...) We kritiseren niemand om hun gelovigheid, niet-gelovigheid of hoe daaraan uiting wordt gegeven. Het kan echter niet van ons worden verwacht dat we geloofsuitingen, in het bijzonder de hoofddoek, zullen tolereren als een symbool en middel om de republikeinse traditie aan te tasten.''