Wat moet Zalm in Antwerpen?

Met de slogan 'De VVD maakt werk van Nederland' trekken de liberalen in de campagne ten strijde, maar hoe zit het met het buitenland? Tenslotte heeft de VVD her en der in de wereld opvallend gevulde enclaves. Dat zijn allemaal potentiële kiezers.

Echte afdelingen zoals in Nederland zijn het niet, de VVD-gezinde gezelschappen in den vreemde. Hoewel er wel pogingen zijn geweest tot oprichting van een afdeling New York, Hongkong en Côte d'Azur, die van Brussel/Antwerpen is de enige echte. In het Belgische worden door de afdeling zeer geregeld bijeenkomsten georganiseerd. Politici afkomstig van het thuisfront hebben het er vaak niet gemakkelijk.

Neem Frits Bolkestein, die in zijn tijd als partijleider op campagne, eind maart 1998, in het Kasteel van Brasschaet in de gelijknamige plaats, te gast was. Een zaal vol uitgeweken gefortuneerden. Het gesprek is in het begin huiselijk. De aanwezigen rekenen de familie van Emily Breemers, dan nog kandidaat-bruid voor kroonprins Willem-Alexander, tot 'ons soort mensen'. Het is Hollands gezellig.

Maar Bolkestein ervaart dat de gemoedelijke stemming, zoals altijd, omslaat in een kriegelige sfeer. In Nederland zijn de belastingen zo hoog, dat de kapitaalvluchtelingen dieven van hun eigen portemonnee zouden zijn als ze huiswaarts zouden keren. Bolkestein kan het ene na het andere, splinternieuwe fiscale voordeeltje lanceren, de afdeling België laat zich niet verleiden met hem mee terug te gaan. Wel beloven ze te stemmen op hun partij, zodat het vaderland niet helemaal naar de vaantjes gaat.

In dat licht is het een raadsel wat lijsttrekker Gerrit Zalm vandaag in Antwerpen komt doen. Wat moet hij in een Antwerpse probleemwijk? Daar zullen hem toch weinig potentiële VVD-stemmers voor de voeten komen. Waarom niet weer naar het kasteeltje in Brasschaat?

Nummer 14 op de VVD-lijst, kamerlid Geert Wilders, pakt het anders aan. Een week lang is hij op campagne in Israël. Drie zalen heeft hij gesproken. ,,Een volle zaal met zo'n zeventig mannen en vrouwen. Ik merk dat dat gewaardeerd wordt'', vertelt Wilders vanuit Tel Aviv. ,,Twee bejaardentehuizen heb ik bezocht. Daar waren zo'n dertig tot veertig Nederlands sprekende ouderen. Dan leg ik uit wat het uitmaakt voor het Midden-Oosten of de PvdA, het CDA of de VVD in de regering zit''.

Wilders' inspanningen in den vreemde zijn wat ondergesneeuwd door de dubieuze hartenkreten van Gretta Duisenberg, die ook in Israëlische contreien verblijft. Hoewel zijn afwijzing van haar optreden ('Schande!') natuurlijk wel een mooi campagne-commentaar opleverde.

Dat Wilders niet voor niets op pad is, bleek bij de verkiezingen in mei. De kiezers uit het buitenland hielpen de VVD aan een restzetel. Anders was de partij op 23 zetels blijven steken.