Socialisten beloven PvdA bij de les te houden

GRONINGEN - Is de magie van Jan Marijnissen en zijn SP tegen het einde van de verkiezingscampagne uitgewerkt? Er valt een stilte in de volle Groningse zaal als de onvermijdeljke vraag op tafel ploft. Tweede-Kamerlid Piet de Ruiter reageert als eerste; volgens hem klopt het cliché dat opiniepeilingen maar dagkoersen zijn. ,,En die kunnen zo weer omslaan.''

Bij afwezigheid van Marijnissen, die de avond doorbrengt in Hilversumse studio's, is De Ruiter deze woensdag op campagne met collega Agnes Kant en de lokale kandidaat Rosita van Gijlswijk. Even eerder hebben zij telefonisch de uitslag van de laatste poll doorgekregen. De SP staat nog altijd in de plus, maar veel minder dan één of twee maanden eerder.

Is dat reden voor verdriet voor deze oppositiepartij bij uitstek? Eigenlijk zou dat niet mogen -de SP stevent voor de vierde achtereenvolgende maal af op zetelwinst. ,,En dat is naar mijn weten nog nooit eerder vertoond in de geschiedenis'', zegt Marijnissen 's middags in het radioprogramma 'Stand.NL'.

Maar toch: een licht gevoel van teleurstelling kunnen de SP'ers on tour niet verbergen. Hartstikke jammer om te merken dat de machtsvraag de kiezer vlak voor de verkiezingsdatum kennelijk opnieuw in de greep krijgt. Waar SP de PvdA in december nog leek te overvleugelen, moeten zij nu weer genoegen nemen met een plaats op het tweede plan.

Verschillende bellers naar 'Stand.NL' vertellen het Marijnissen eerlijk: zij hebben veel sympathie voor zijn principiële opstelling. Maar willen zij een 'rechts kabinet' de voet dwars zetten, dan is het misschien toch verstandiger om naar de PvdA uit te wijken. Strategisch stemmen, heet dat.

In reactie op die ontwikkeling krijgt de SP-campagne steeds meer defensieve trekjes. Het thuispubliek in Groningen krijgt menige waarschuwing te horen voor Bos en zijn dreigende uitverkoop van het rode gedachtegoed. ,,Een PvdA in de regering weet altijd wel weer een smoes te bedenken om het sociale minimum niet te verhogen'', weet Van Gijlswijk. En willen wij niet vergeten dat Bos zich in de Irak-discussie naar eigen zeggen het meest verbonden voelt met CDA-premier Balkenende?

Agnes Kant heeft bedacht dat een stem op Wouter Bos straks in feite een stem op Balkenende betekent. Bos gaat liever met hem in zee dan dat hij het droombeeld van een links kabinet dichterbij probeert te brengen. Was het niet de combinatie CDA-PvdA die begin jaren negentig de WAO begon uit te kleden? ,,U moet op de SP stemmen als u de PvdA sociaal in het gareel wilt houden'', is de aanbeveling van de nummer twee op de SP-lijst.

Toch wordt in Groningen ook duidelijk wat de aantrekkingskracht is van Marijnissen en de zijnen. De SP biedt een warm thuis voor oud-communisten die vinden dat 'na de post, de telefoon en het spoor nu ook de electriciteit van ons wordt afgepakt', zoals één man het uitdrukt. Zij spreekt ook opvallend veel jongeren aan, die ook gevoelig zijn voor de verpakking van de boodschap. De SP beschikt -dankzij de sterke aanwas van leden en het feit dat Tweede-Kamerleden het grootste deel van hun salaris afstaan- over een ruim campagnebudget en gebruikt dat slim.

Campagnebijeenkomsten beginnen met een vertoning van de clip bij 'Een mens is meer', het liedje dat dagelijks in de reclamezendtijd op tv te zien is. De tekst is van schrijver Glastra van Loon; de muziek van onder anderen zanger/tv-persoonlijkheid Bob Fosko. Het krijgt steeds meer trekken van een gospel, waarin Fosko met brede grijns een boodschap van hoop brengt: ,,Laat je woede hand in hand gaan met het goede dat je doet.''