'Zorgverzekeraars blokkeren altijd alles'

Stelselwijziging in de gezondheidszorg? Nu even niet, vindt Hans Wiegel van Zorgverzekeraars Nederland. Onbegrijpelijk, meent Louw de Graaf, voorzitter van het college voor zorgverzekeringen. Zijn advies: ,,Politiek, hou je rug recht''.

AMSTELVEEN - Ruim dertig jaar is erover gesproken. Kasten zijn erover volgeschreven. Maar of ze nu plan-Hendriks, -Dekker, of -Simons heetten: die ene basisverzekering voor iedereen, is er nimmer gekomen. Waarom niet?

Louw de Graaf, voorzitter van het college voor zorgverzekeringen, de organisatie die dertig van de veertig miljard euro beheert die er omgaan in de gezondheidszorg, wijst vooral naar Wiegels Zorgverzekeraars Nederland. ,,De particuliere verzekeraars willen die stelselwijziging helemaal niet. En hun macht is zo groot dat ze altijd alles hebben geblokkeerd'', zegt de oud-staatssecretaris (CDA) van sociale zaken.

Wie daarvoor het bewijs zoekt, hoeft niet ver terug in de tijd. De Graaf: ,,Kijk naar het plan-Simons. De Tweede Kamer stemde ermee in, de Eerste Kamer torpedeerde het in 1993, na een krachtige lobby van de zorgverzekeraars.'' De rol van Brutus was daarbij weggelegd voor drie partijgenoten van De Graaf. Een van hen, senator Luuk van Leeuwen, was nota bene topman van een verzekeraar. En nu lijken de geesten, onder leiding van ZN-voorzitter Wiegel, zich opnieuw te scheiden. ,,Terwijl de noodzaak tot stelselherziening breed wordt onderschreven'', zegt De Graaf, die wijst op rapporten van de Ser, het CPB, de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, zijn eigen college en het kabinet.

Overigens zijn lang niet alle zorgverzekeraars kopschuw. ,,Volgens mij is het een minderheid die toch het liefst een soort schadeverzekering voor hun portefeuille zorgverzekering wil houden. Ze willen niet te veel gedonder, geen grote rol bij de inkoop van zorg, geen medeverantwoordelijkheid, maar juist een overzichtelijk polisbestand, waarbij hooguit wordt gedifferentieerd naar leeftijd en risico's. En vooral geen 'brandende huizen' (onverzekerbare klanten).''

Terwijl een andere opstelling zo dringend gewenst is: de overheid is er immers de laatste decennia niet in geslaagd de zorg op orde te krijgen. Nu is het de kans voor de markt, de verzekeraars. ,,Zij hebben de potentie en kennis hoe je zorg moet inkopen en hoe je moet concurreren. Geef hen dan de regie.''

Het huidige stelsel is bovendien een lappendeken van allerlei regels, regelingen en voorschriften: een uniform stelsel, met één pakket voor iedereen, is dus aanlokkelijk. ,,En in het huidige stelsel schuilt willekeur. Denk aan de verhalen over die rijke mensen uit Wassenaar die een ziekenfondsverzekering krijgen omdat ze een klein inkomen hebben. Of aan die ziekenfondsverzekerde met alleen AOW, maar ook een goed inkomen uit vermogen.''

De Graaf begrijpt daarom ook niet wat PvdA-lijsttrekker Wouter Bos bezielt opeens af te zien van de stelselherziening. ,,Wat het kabinet wil, sluit aan op de plannen van de voormalige minister van volksgezondheid Borst. Daar zijn veel PvdA-opvattingen in verwerkt.''

Bos vreest vooral inkomensachteruitgang voor grote groepen als het kabinet niet meer dan 2,5 miljard voor compensatiemaatregelen uittrekt. Natuurlijk gaan er mensen op achteruit, zegt De Graaf. ,,Net zoals er ook mensen op vooruit zullen gaan. Maar ik zeg dan: ga met elkaar aan tafel zitten, praat erover en kom met een sociaal aanvaardbaar compromis. En wees daarbij vooral niet te kinderachtig.''

De wachtlijsten zijn met de stelselherziening niet op te lossen. Evenmin is zo een einde te verwachten aan de kostenstijging van de zorg. Wel zijn deze ontwikkelingen beter te beheersen, denkt De Graaf. ,,Wachtlijsten zijn bovendien helemaal niet slecht. Onverantwoorde wachttijden wel. Je hebt wachtlijsten nodig om de capaciteit van de zorg effectief te benutten. Maar als een ziekte levensbedreigend is, moet je direct handelen.''

Tenminste, waar mogelijk. Want De Graaf heeft moeite met de verkiezingsbelofte van het CDA dat binnen twee jaar alle wachtlijsten voor levensbedreigende ziekten zijn verdwenen. ,,Zo'n termijn is niet te noemen. Sommige levensbedreigende ziekten zijn moeilijk direct aan te pakken. Bijvoorbeeld door een gebrek aan donoren of specialisten. Maar ik denk dat in verkiezingstijd wel vaker dingen worden gezegd die op andere momenten waarschijnlijk genuanceerder naar buiten zouden zijn gebracht. Je kunt daarom het beste, als het even kan, verkiezingen maar eens in de vier jaar houden.''