Havenarbeiders zijn huiverig voor Europa

In veel havens in West-Europa ligt het werk vandaag plat. Ook bij een aantal bedrijven in Rotterdam, zo is de verwachting. Werknemers vrezen dat de echte havenarbeid uitsterft door liberalisering in de Europese Unie.

ROTTERDAM - In het 'kot' van Antwerpen worden nog dagelijks de dagarbeiders voor het havenwerk gecharterd. De werknemers komen in de ochtend bij dit 'aanwervingslokaal' en wachten tot er een klus is. Tenminste dat geldt voor de duizenden arbeiders die niet in vaste dienst zijn bij een bedrijf.

Het 'kot' lijkt een asociale instelling. Maar de Antwerpse werknemers zijn er niet eens ongelukkig mee. De Belgen zijn tenminste beschermd door een wet die vast omschrijft wie havenwerk mag doen en welke bedrijven in de Antwerpse regio precies onder de haven vallen en welke niet. De wet voorkomt volgens de bonden dat werkgevers goedkope buitenstaanders inhuren, waardoor de havenarbeiders in het 'kot' nooit aan bod komen.

Rotterdamse havenwerkers kunnen geen beroep doen op beschermende wetgeving. Maar er zijn wel afspraken tussen bonden en de werkgevers. Vaste werknemers laden en lossen de schepen. Een bedrijf dat extra personeel nodig heeft, kan terecht bij de SHB, een havenuitzendbureau.

Een nieuwe richtlijn uit Brussel liberaliseert de inzet van arbeidskrachten. Lidstaten van de Europese Unie mogen namelijk volgens de richtlijn reders toestaan zelf havenwerk uit te voeren. En er kan geen veto meer worden uitgesproken tegen bedrijven die hun diensten in de haven aanbieden.

De bonden zijn zo bezorgd over de Port Package dat er vandaag in de havens wordt gestaakt. Werknemers in onder meer Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Denemarken doen mee. De bonden vrezen dat het vak van havenarbeider wordt uitgekleed.

Vakbondsbestuurder Marc Loridan beweert dat vandaag de havens van Antwerpen (7000 werknemers), Gent (600 werknemers) en Zeebrugge (1000 werknemers) '24 uur plat gaan'. Bedrijven die zijn gespecialiseerd in het vastsjorren van lading aan boord van schepen zullen het eerst de gevolgen ondervinden, meent de Belg Loridan.

FNV Bondgenoten stelt dat er nu nog 6700 mensen in de Rotterdamse haven werken. De werkgelegenheid daalt al en de richtlijn zal deze trend versterken.

Kees Marges is bestuurder van de internationale werknemersvereniging ITF. Hij zegt dat de inzet van buitenstaanders de veiligheid verkleint. ,,Kijk in Rotterdam. Niet voor niets spreekt iedereen Nederlands. Je moet elkaar verstaan en de regels kennen om ongelukken te voorkomen.'' Marges vreest dat overslagbedrijven reders lokken met lagere prijzen. Ze kunnen goedkoper terecht als de bemanning zelf ook de handen uit de mouwen steekt. Als één bedrijf de prijzen verlaagt, moeten anderen dat ook doen.

De ondernemers in de Rotterdamse haven vinden dat Marges en FNV Bondgenoten overdrijven. Havenwerk is zo gebonden aan regels en voorschriften, niet alleen van de Arbeidsinspectie, maar ook van het Gemeentelijk havenbedrijf van Rotterdam, dat er niet gesjoemeld kan worden. ,,De werknemers moeten aan allerlei eisen voldoen en zijn gebonden aan een gedegen opleiding. Uitzendbureaus die nu worden ingeschakeld hebben daarvoor een certificaat'', zegt Rob Bagchus van Deltalinqs, de organisatie van havenbedrijven.

Volgens Bagchus is de regel dat reders zelf havenwerk mogen uitvoeren niet van toepassing voor Nederland. ,,Grote reders gaan niet zelf lading sjorren.'' Overigens denkt ook een deel van de werknemers in de Rotterdamse haven dat. Daarom is bijvoorbeeld bij het grootste containeroverslagbedrijf ECT de stakingsbereidheid klein.

Ferdinand Kranenburg verwacht dat de staking in Rotterdam beperkt blijft. ,,Maar je weet het nooit in de haven. De vlam kan zo in de pan slaan.'' Hij vertegenwoordigt de verladers, de fabrikanten die producten verschepen. Eén dag staking is nog op te vangen, denkt hij. Als er meerdere dagen wordt gestaakt komen de just in time-leveringen in gevaar.

Hij is voorstander van de nieuwe richtlijn: overheden kunnen concurrentie in havens niet meer beperken. Het belangrijkste doel van de richtlijn, beperking van de staatssteun aan havens, is echter buiten de regels gebleven. Daarover werden de lidstaten in de Unie het nog niet eens.