Twijfels over effect belastingplan Bush

Bush pompt 674 miljard dollar in de Amerikaanse economie. Hij wil daarmee bereiken dat de Amerikaanse consument meer gaat uitgeven. Daarmee moet de grootste economie ter wereld de zo gewenste groeiprikkel krijgen. Maar verandert de consument zo gemakkelijk zijn gedrag?

AMSTERDAM - De beurskoersen reageerden nauwelijks op de enorme geldinjectie die president Bush de Amerikaanse economie wil geven. En in de commentaren wordt volop getwijfeld aan het effect op de economie van het stimuleringspakket van 674 miljard dollar.

Volgens de theorie veranderen consumenten hun gedrag alleen op basis van wijzigingen die worden ervaren als permanent. De voorstellen van Bush worden niet als zodanig beoordeeld.

Volgens de econoom Jeffrey Sachs hebben de belastingreducties van Bush vooral als effect dat de economische positie van de Verenigde Staten wordt verzwakt, waarmee ook de instabiliteit van de wereldeconomie toeneemt. Waar de landen in de eurozone elkaar via het zogeheten stabiliteitspact in de gaten houden of het overheidstekort niet hoger oploopt dan drie procent, buigt Bush de begrotingsoverschotten van Clinton om in almaar oplopende tekorten.

Sachs en met hem vele andere economen verwachten dat buitenlandse investeerders de begrotingstekorten en de astronomische tekorten op de handelsbalans moeten financieren en daarvoor een stevige rentevergoeding gaan vragen. Amerika consumeert zich zo richting de afgrond, is de teneur van het verhaal van Sachs. ,,De Amerikaanse consument is een klein vrouwtje in een grote terreinwagen die kilometers rijdt om in een groot winkelcentrum een klein mandje boodschappen te halen', scherts te de econoom eens.

Welnee, is de theorie van de aanhangers van Bush. Met de belastingverlagingen -uitgesmeerd over een periode van tien jaar, maar met een direct effect in 2003- wordt de consument en de Amerikaanse economie op de wenken bediend. Met ruim 1000 dollar extra op zak gaan de miljoenen Amerikaanse belastingbetalers aan de slag, daarmee stijgt de bedrijvigheid en stroomt weer meer belastinggeld richting staatskas. Het uiteindelijke effect moet zijn dat de VS zich al consumerend een weg baant door de economisch dip.

Nog voor Bush zijn plan bekend maakte, sprak ECB-topman Wim Duisenberg voor de Nederlandse televisie zijn afschuw uit over de Bush-economie. De Amerikanen maken er een ,,potje' van, sprak hij. En hij doelde op het verdwijnen van de Amerikaanse overschotten die bestemd waren voor de opvang van de gevolgen van de babyboom. Duisenberg trok daarbij een vergelijking tussen de afspraken van het stabiliteitspact. Dat de landen in de eurozone hun begrotingstekorten binnen de drie procent moeten houden, is vooral bedoeld om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. De nieuwe belastingverlagingen en de daarmee oplopende begrotingstekorten, passen dan ook niet in de visie van de ECB-topman.

Het gedrag van de Bush-regering is daarbij ook een slecht voorbeeld voor landen als Turkije, Argentinië en Brazilië. Het Internationaal Monetair Fonds, gestuurd door grootaandeelhouder VS, legt die landen begrotingsoverschotten op alvorens tot hulp kan worden besloten. Al consumerend een weg banen uit economische malaise is er voor die landen niet bij. Belastingen verhogen en de broekriem aanhalen, is de receptuur van het IMF voor die landen in nood. De kans dat dat medicijn wordt geslikt, wordt kleiner als IMF's grootaandeelhouder zelf het slechte voorbeeld geeft.

Dat de financiële markten, inclusief thuismarkt Wall Street, nauwelijks reageren heeft meerdere redenen. De hoge olieprijs, de dreigende oorlog in Irak, een conflict met Noord-Korea, beurzen in mineur en boekhoudschandalen zijn obstakels die een groot effect van een belastingprikkel in de weg staan. En dan moet ook nog het Amerikaanse parlement de voorstellen goedkeuren. Voordat de belastingprikkel van Bush als permanent wordt ervaren en dus in het gedrag van de consument wordt verwerkt, moeten er nog heel wat obstakels worden opgeruimd.