Recessie in de topsport

AMSTERDAM - Henk Gemser is geen man van compromissen. Hij stapte deze week op als technisch directeur toen hem duidelijk werd dat het watersportverbond niet langer kon investeren in jonge beloftes.

,,De vrijkomende 20000 euro kan worden gebruikt om coaches in dienst te houden'', zo gaf de oud-schaatscoach een licht positieve slinger aan zijn besluit.

Na zijn aanstelling, anderhalf jaar geleden, pakte Gemser de handschoen op die hem door Joop Alberda voor de voeten werd geworpen. De architect van het topsportsysteem van NOC-NSF riep alle olympische bonden op tot 'onbegrensd denken' bij het indienen van hun wensen.

Uitgangspunten waren toen nog een zo ideaal mogelijke voorbereiding voor alle olympische kanshebbers op de Spelen van Athene én een solide basis leggen voor Peking 2008. In het geval van de zeilers overlegde Gemser een begroting van zes miljoen euro, de grootste van alle bonden.

De schets van Utopia die Gem ser voor Alberda maakte, verbleekt bij de verdeling van gelden. NOC-NSF maakt 270000 euro per jaar over aan het watersportverbond. Ondanks het feit dat het KNWV onlangs een contract tekende met een hoofdsponsor, gaapt er een gat van 1.2 miljoen euro.

Er is fors gesnoeid in de plannen van Gemser. Hij stelde voor de kostbare zeilsport een kernploeg van 27 leden samen. De zestien topzeilers behouden hun faciliteiten; voor de opleiding van elf talenten is geen geld, voor de coaches evenmin.

Het watersportverbond staat niet alleen. Vorige maand viel bij de atletiekunie eenzelfde verhaal op te tekenen. Ook daar kan niet worden geinvesteerd in de periode na 2004. Deze maand werd duidelijk dat bij het volleybal zelfs de korte termijn een vraagteken is. Wat met de oprichting van Top Volleybal Nederland (TVN) een voorbeeld had moeten zijn, namelijk de topsport ondergebracht als onafhankelijk bedrijf naast de bond, blijkt een desillusie.

Het is niet verwonderlijk dat Alberda met name met het volleybal in zijn maag zit. Onder de paraplu van TVN leidde hij het mannenteam in Atlanta naar historische goud. Wat rest van dat hoogtepunt uit de Nederlandse sport is een faillissement. Zowel financieel als sportief.

De vraag is of dat bankroet symbool staat voor de beleving in Nederland. Wie zich een jaar of twintig geleden bekend maakte als topsporter, kreeg steevast de vraag: En wat doet U daar dan naast? Pas het laatste decennium van de vorige eeuw is het besef ontstaan dat sport een normaal beroep is en dat het geld mag kosten. Multinationals zijn warm gemaakt om partner te worden op de weg naar olympische prestaties. De centrale overheid bleek weifelend bereid de beurs te trekken, al vraagt de huidige voorzitter Hans Blankert nog altijd een veelvoud van de huidige bijdrage.

In Sydney leidden die inspanningen tot een luid bejubelde plaats bij de beste tien landen van de wereld. Kennelijk verveelt succes snel in een welvaartstaat. Het streven om die positie te behouden is ernstig onder druk komen te staan door een veranderde geldstroom, namelijk die uit het bedrijfsleven.

NOC-NSF had voor Sydney zijn partners al tot en met Athene aan zich gebonden. Bij de bonden blijkt echter sprake van recessie, die haar weerslag zal hebben op de prestaties. Een recent onderzoek in het Algemeen Dagblad wees uit dat 22 van de 31 bonden geen hoofdsponsor hebben. De tendens is dat bedrijven liever veilig investeren in evenementen of met minder geld individuele sporters steunen.

In principe zijn de bonden verantwoordelijk voor hun eigen topsport. Het geld van NOC-NSF is bedoeld als toegevoegde waarde. Voor Salt Lake City en Athene samen was/is twintig miljoen euro beschikbaar. Dat is een schijntje bij het bedrag dat in het onbegrensd denken van Alberda past: dat vergt jaarlijks 200 miljoen euro extra.

Nu de bonden de opleiding van talenten verwaarlozen en zich massaal voor steun tot NOC-NSF wenden, dreigt het moeizaam gelegde en nog broze fundament onder de topsport te worden weggeslagen. Onder de huidige economische tegenwind is het ook afwachten of de partners na 2004 op de olympisch boot willen meezeilen naar Peking.

Daarom heeft Blankert zich rechtstreeks tot de politiek gewend. Hij eist nog net niet de bij de vorige verkiezingen 'beloofde' 50 tot 100 miljoen extra op. Maar met de verhuizing van sport naar het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap hoopt hij daar uiteindelijk wel op uit te komen.