Met een lege kas is uitpakken er niet bij

Op weg naar de verkiezingen doen politieke partijen hun best om zich zo gunstig mogelijk te presenteren. In een serie profielen van de partijen vandaag Leefbaar Nederland.

DEN HAAG - Met een lege kas en de jongste lijsttrekker ooit gaat Leefbaar Nederland de verkiezingen in. De eens zo veelbelovende partij hoeft volgens de peilingen niet te rekenen op meer dan de huidige twee kamerzetels. In haar stormachtige geschiedenis overheerst de factor-Fortuyn -en die speelt nog altijd een rol. Groots uitpakken is er de campagne niet bij. Er is geen geld en de bestuursleden zijn opgestapt. Het leiderschap berust, na een chaotische partijbijeenkomst, bij de 22-jarige Haitske van de Linde. Terwijl andere lijsttrekkers met hun electoraat in de slag gaan, is de lijst optredens van ex-keukenhulp Van de Linde kort. Deze week gaat ze alleen in Maastricht op straat met de kiezer praten.

Wel ligt er een lijvig verkiezingsprogramma. Daarin is ruim aandacht voor veiligheid en criminaliteit -een speerpunt van de vorige lijsttrekker, oud-officier van justitie Fred Teeven. Met die zorgvuldige boekstaving van standpunten en het debatteren daarover heeft de LN-fractie, naast Teeven Dick Jense, dit jaar krediet opgebouwd in de Kamer.

Het duo opereerde niettemin onzichtbaar. Als er al aandacht was voor de kleinste kamerfractie, dan was het vanwege incidenten -voorzitter Nagel die zich afscheidde bestuurders die opstapten. Ook meende de partij dat ze te veel met Fortuyn werd geassocieerd en daardoor ten onrechte als 'rechts' bestempeld.

Ondanks zijn harde werk in de Kamer, werd Teeven eind november door het bestuur afgeserveerd toen het bekend maakte met tsjakka-goeroe Ratelband in zee te gaan. Een dure toernee, 'Operatie Toekan' genaamd, werd gestart om land en leden warm te maken voor de wisseling van de nummer één. En uiteindelijk, op die desastreuze zondag 8 december, werd het toch nog Haitske van de Linde.

Leiderschap is bij Leefbaar Nederland altijd een heikel punt geweest. Toen de Hilversumse wethouder Jan Nagel en radio-presentator Henk Westbroek de partij in 1999 oprichtten, wilde geen van beiden ook in de Kamer zitten. De lijstsamenstelling verliep moeizaam, met verschillende leden die een gooi deden naar het lijsttrekkerschap.

Pas in het najaar van 2001 meldde de eerste echte aanvoerder zich: Pim Fortuyn. Daarmee raakte het voortkabbelende Leefbaar Nederland in een stroomversnelling. Vóór Fortuyn peilden de bureau's een stabiele drie zetels, in januari 2002 schoot dat omhoog naar een goede 20.

Een maand later werd Fortuyn door het bestuur aan de dijk gezet, vanwege zijn uitlatingen over art. 1 van de Grondwet. Vanaf toen was de daling van het aantal (virtuele) zetels definitief ingezet. De opvolger van Fortuyn, Fred Teeven, kon geen 20 zetels vasthouden en nam uiteindelijk samen met Jense in de Kamer plaats. De LPF zat een stukje verderop met 24 man meer.

Na een lijsttrekkerscrisis, bestuurscrisis en wat gesjoemel met geld en/of voorkeursstemmen heeft Haitske van de Linde de onmogelijke missie de moeder aller leefbaren in leven te houden. Het gros van de leden ziet er echter geen heil meer in.

Of, zoals een deelnemer op een internetforum van de partij schrijft als reactie op het cv van de nieuwe lijsttrekker: 'Deze partij is ten dode opgeschreven'.