Een vlaggetje voor Bos

PvdA-lijsttrekker Bos verdient enig krediet voor zijn voornemen de volksvertegenwoordiging weer tot 'het hart van de politiek' te maken. Hij wil daaraan een bijdrage leveren door straks als PvdA-leider in de Tweede Kamer te gaan zitten, ook als zijn partij wordt geroepen de minister-president te leveren. Aanvankelijk leek die keuze vooral ingegeven door het ontbreken van een reëel perspectief op de positie van grootste partij. Hoewel dat perspectief er nu wel is, houdt Bos aan zijn voornemen vast en verleent hij daaraan een wijdere betekenis.

In het afgelopen jaar is in alle scherpte gebleken dat het volk zich niet goed in de Tweede Kamer vertegenwoordigd voelde; zozeer dat het massaal uitweek naar een nieuwkomer die het falen kernachtig wist te verwoorden. Bos geeft er als leider van een partij die door deze beweging een grote klap kreeg, blijk van dat hij die boodschap heeft begrepen.

Eén zwaluw maakt echter nog geen zomer. De bestuurders- en premierpartij die de PvdA de afgelopen decennia was, verandert niet ineens weer in een partij van het volk. Dat vergt meer dan alleen de stap van de partijleider in de Kamer te gaan zitten en een partijgenoot te vragen voor het Torentje. Daaraan gaat trouwens nog de vraag vooraf of zo'n verdeling van het verworven kiezersmandaat werkbaar is en bijdraagt aan een dualistischer verhouding tussen Kamer en kabinet. Net zomin als coalitiepartijen in het parlement lakeien moeten zijn van de macht, zoals het de afgelopen paarse jaren vaak leek, is het land erbij gebaat dat de premier een boodschappenjongen is van de coalitie.

Dit ambt heeft zoveel gewicht gekregen dat je er niet meer, zoals in de jaren vijftig nog mogelijk was, een beetje wereldvreemde commissaris van de koning voor kunt vragen. Daarmee is nog niet gezegd dat een premier het beste gekozen kan worden. Daaraan zitten ook weer allerlei haken en ogen. De vraag is wel of de premier niet in beginsel dezelfde moet zijn als de lijsttrekker van de grootste partij. Dat laat onverlet de noodzaak van het vormen van een kritische tegenmacht. Maar dat is meer een kwestie van willen, van een cultuur die in praktijk gebracht moet worden. Juist daaraan heeft het in de PvdA en ook andere partijen ontbroken. Dat Bos dat wil veranderen, verdient alle steun.